Với diện tích đất nổi chỉ khoảng 2,3 km², Cồn Cỏ quá nhỏ để có thể phát triển theo tư duy “càng đông khách càng thành công”. Nhưng cũng chính sự nhỏ bé ấy lại tạo ra một hướng đi khác biệt: phát triển du lịch sinh thái chất lượng cao, lấy bảo tồn làm nền tảng và trải nghiệm “độc bản” làm giá trị cạnh tranh. Xung quanh bài toán phát triển du lịch mà không đánh đổi môi trường và bản sắc tự nhiên, phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị.

Trong chiến lược phát triển kinh tế biển theo hướng xanh và bền vững, bảo tồn biển đang dần được nhìn nhận không chỉ là nhiệm vụ môi trường mà còn là nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Với những địa phương giàu tài nguyên sinh thái như đặc khu Cồn Cỏ (Quảng Trị), việc cân bằng giữa bảo tồn và phát triển du lịch không chỉ là lựa chọn, mà là con đường tất yếu. Phóng viên (PV) Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Vinh - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị về định hướng bảo tồn biển gắn với phát triển kinh tế và du lịch tại địa phương.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác hiệu quả tiềm năng biển mà còn phải xây dựng được hệ thống quản trị biển hiện đại dựa trên khoa học công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong tiến trình đó, sự kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học được xem là yếu tố then chốt nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế biển xanh và bền vững.

Không có con đường phát triển du lịch nào bền vững nếu môi trường bị đánh đổi. Với Đặc khu Cồn Cỏ, nơi hệ sinh thái rừng và biển vẫn còn gần như nguyên vẹn, mọi định hướng phát triển đều bắt đầu từ một nguyên tắc xuyên suốt: giữ gìn hòn đảo như giữ “con ngươi” của mắt mình. Từ kiểm soát rác thải, bảo vệ rạn san hô đến tổ chức không gian du lịch sinh thái, Cồn Cỏ đang lựa chọn một hướng đi thận trọng nhưng có chiều sâu, đặt tăng trưởng kinh tế trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ hệ sinh thái và bảo đảm quốc phòng – an ninh.

Ngày 19/5, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ngãi, Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh tổ chức tuyên truyền chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) và trao quà hỗ trợ ngư dân khó khăn tại phường Sa Huỳnh.

Rời đảo trong buổi chiều muộn, khi mặt trời dần khuất sau đường chân trời, Cồn Cỏ lùi dần phía sau con tàu, nhỏ lại thành một dải xanh trầm mặc giữa biển khơi. Nhưng khác với cảm giác khép lại của một chuyến đi, câu chuyện về hòn đảo ấy dường như chỉ vừa bắt đầu. Nếu ở những lát cắt trước, Cồn Cỏ hiện lên với lịch sử, rừng và biển, thì giờ đây một bài toán lớn hơn đang dần hiện rõ: làm thế nào để phát triển mà không đánh mất những giá trị vốn làm nên bản sắc của hòn đảo này.

Giữa trùng khơi phía Tây Biển Đông, nơi sóng gió ngày đêm bào mòn những dãy đá bazan hình thành từ hàng vạn năm trước, có một hòn đảo nhỏ mang tên Cồn Cỏ. Không rộng lớn, không ồn ào và cách biệt với đất liền, nhưng Đặc khu Cồn Cỏ (tỉnh Quảng Trị) lại mang trong mình nhiều giá trị đặc biệt: vừa là vị trí chiến lược về quốc phòng – an ninh, vừa là dấu tích của những năm tháng chiến tranh khốc liệt, đồng thời sở hữu hệ sinh thái biển còn khá nguyên sơ. Từ một “pháo đài giữa biển”, Cồn Cỏ hôm nay đang từng bước mở ra hướng phát triển mới gắn với du lịch và kinh tế biển bền vững.

Sau nhiều tháng bám ngư trường Trường Sa, hàng loạt tàu câu mực xà của ngư dân xã Bình Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) trở về với khoang đầy ắp mực khô. Năm nay, không chỉ trúng mùa mà giá mực xà còn tăng lên mức cao nhất từ trước tới nay, giúp nhiều chủ tàu và thuyền viên có nguồn thu lớn.

Giữa trùng khơi, đặc khu Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), nơi từng tấc đất thấm đẫm vị mặn của biển và hào khí của đội hùng binh Hoàng Sa năm xưa, cuộc chiến chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đang diễn ra từng ngày, từng giờ bằng những hành động cụ thể, bền bỉ và đầy trách nhiệm.

Ngày đầu đặt chân lên đảo, Cồn Cỏ hiện ra với vẻ đẹp hoang sơ, trong trẻo, khiến người lữ khách không khỏi say lòng. Sang ngày thứ 2, lắng lại giữa nhịp sống nơi đảo nhỏ, mới thấy phía sau vẻ đẹp ấy là những con người lặng lẽ, bền bỉ gìn giữ màu xanh và những giá trị nguyên sơ của biển đảo.

Ngày 27/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 18/2026/TT- BNNMT quy định mức thu tiền sử dụng khu vực biển cụ thể thuộc thẩm quyền giao khu vực biển của Bộ trưởng, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên biển, đồng thời góp phần minh bạch hóa cơ chế tài chính trong các hoạt động kinh tế biển.

Tại Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với hoạt động bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển” do Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND đặc khu Cồn Cỏ tổ chức ngày 03/4, tham luận của ông Trần Khương Cảnh, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ đã phác họa một bức tranh toàn diện về hiện trạng tài nguyên biển Quảng Trị, đồng thời đưa ra định hướng chuyển đổi mang tính chiến lược: Biến bảo tồn thành nền tảng cho phát triển bền vững.

Du lịch gắn với bảo tồn đang trở thành hướng đi chiến lược của Cồn Cỏ. Bên lề Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển” diễn ra ngày 03/4 tại Cồn Cỏ (Quảng Trị), phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Trần Xuân Anh – Bí thư Đặc khu Cồn Cỏ nhằm làm rõ định hướng phát triển và các giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Những ngày đầu tháng 4, tại các cảng cá ở Quảng Ngãi, tàu thuyền liên tục trở về sau những chuyến biển dài ngày, mang theo những khoang cá đầy. Thế nhưng, niềm vui chưa trọn vẹn khi chi phí nhiên liệu tăng cao đang trở thành gánh nặng, bào mòn đáng kể lợi nhuận của ngư dân.

Tôi gặp Nguyễn Bá Ngọc trong một chuyến ra khơi năm 2022 cùng Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam. Giữa nắng gió biển Nha Trang, chàng trai làng biển Cẩm Nhượng kể về cái nghèo, về những đêm câu mực ngoài khơi và về giấc mơ nuôi mực giữa đại dương. Giấc mơ tưởng chừng xa vời ấy, hôm nay đang dần trở thành hiện thực.

Phát triển kinh tế biển xanh, truyền thông không còn chỉ là kênh phản ánh, mà đang dần trở thành một lực đẩy quan trọng, kết nối chính sách với thực tiễn, kết nối điểm đến với du khách. Phát biểu khai mạc tại Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển” do Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tại Cồn Cỏ, ông đã khẳng định Hội thảo mang ý nghĩa không chỉ là một sự kiện chuyên môn, mà còn là một điểm khởi đầu cho sự cộng hưởng truyền thông – quản lý – phát triển.

Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ – Cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển” không chỉ là một diễn đàn chuyên môn, mà còn mở ra một cách tiếp cận phát triển mới: Phát triển phải đi cùng gìn giữ, tăng trưởng phải đặt trên nền tảng sinh thái và cộng đồng.