Với lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh gần 1.000 tấn mỗi ngày, việc tổ chức thu gom, vận chuyển và xử lý hiệu quả đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác quản lý môi trường của tỉnh Quảng Trị. Tỉnh yêu cầu phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp, bảo đảm rác thải được thu gom, xử lý liên tục, hạn chế tồn đọng, góp phần bảo vệ môi trường, cảnh quan và sức khỏe cộng đồng.
Vừa qua, UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức buổi làm việc với các sở, ngành, địa phương nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam chủ trì buổi làm việc. Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến các địa phương trong tỉnh.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 941,5 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Trong đó, khối lượng được thu gom, vận chuyển và xử lý khoảng 852 tấn/ngày, đạt tỷ lệ 90,5%.
Đây là khối lượng chất thải rất lớn, phát sinh thường xuyên cùng với quá trình đô thị hóa, phát triển dân cư, thương mại, dịch vụ và du lịch. Vì vậy, việc bảo đảm rác thải được thu gom, vận chuyển và xử lý đúng quy định không chỉ nhằm giữ gìn vệ sinh tại khu dân cư mà còn có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng môi trường đất, nước, không khí và cảnh quan trên địa bàn.
Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom, xử lý tại một số khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa vẫn còn thấp, chỉ khoảng 30 - 45%. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện giao thông khó khăn trong khi khoảng cách vận chuyển lớn khiến chi phí thu gom, vận chuyển và xử lý tăng cao, đặt ra những yêu cầu riêng trong tổ chức dịch vụ môi trường tại các khu vực này.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc tổ chức cung ứng dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt có nhiều thay đổi. Điều này đòi hỏi tỉnh tiếp tục rà soát, điều chỉnh cơ chế tổ chức thực hiện, bảo đảm rõ trách nhiệm, rõ đầu mối và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Tại buổi làm việc, các đại biểu tập trung trao đổi về việc phân định trách nhiệm giữa cấp tỉnh và cấp xã; lựa chọn đơn vị cung ứng dịch vụ; cơ chế kiểm tra, giám sát, nghiệm thu, thanh toán; bố trí kinh phí cũng như xử lý khối lượng chất thải phát sinh ngoài kế hoạch.
Các ý kiến cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, đơn vị, tránh chồng chéo trong tổ chức thực hiện. Đặc biệt, đối với những địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa hoặc các khu vực có nhu cầu liên kết trong thu gom, vận chuyển và xử lý, cần có phương án phù hợp để bảo đảm rác thải được xử lý liên tục, không để phát sinh các điểm tồn lưu kéo dài.
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam thống nhất nguyên tắc, mỗi địa phương chịu trách nhiệm toàn diện về công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn.
Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trong công tác quản lý Nhà nước đối với chất thải rắn sinh hoạt; chủ động xây dựng phương án tổ chức thu gom, vận chuyển, xử lý phù hợp với điều kiện thực tế, không để xảy ra tình trạng rác thải tồn đọng.
Cùng với tổ chức thu gom, các địa phương phải thực hiện quản lý, giám sát, kiểm tra, nghiệm thu khối lượng, chất lượng dịch vụ và thanh toán cho đơn vị cung ứng theo hợp đồng, quy định của pháp luật. Khi phát sinh những khó khăn vượt quá khả năng xử lý, địa phương phải kịp thời báo cáo UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Yêu cầu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng quản lý môi trường từ cơ sở. Bởi nếu rác thải không được thu gom kịp thời, việc tồn lưu tại khu dân cư, chợ, tuyến đường, khu vực sản xuất hoặc các điểm du lịch không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh mùi, nước rỉ rác, ô nhiễm đất và nguồn nước; đồng thời làm gia tăng nguy cơ phát tán chất thải nhựa và các loại chất thải khó phân hủy ra môi trường tự nhiên.
Đối với một tỉnh có không gian phát triển trải rộng từ đô thị, nông thôn đến miền núi, ven biển, khu vực biên giới và các điểm du lịch, yêu cầu quản lý chất thải càng có ý nghĩa trong việc bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên và xây dựng môi trường sống an toàn, sạch đẹp cho người dân.
Việc thu gom, xử lý rác hiệu quả cũng là một phần của quá trình thay đổi phương thức quản lý môi trường theo hướng chủ động. Thay vì chỉ tập trung giải quyết rác thải sau khi phát sinh, các địa phương cần từng bước nâng cao ý thức phân loại, giảm lượng chất thải phải xử lý cuối cùng, tăng khả năng tái sử dụng, tái chế và sử dụng hiệu quả tài nguyên từ chất thải.
Về lựa chọn đơn vị cung ứng dịch vụ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam yêu cầu thực hiện đúng quy định của Luật Bảo vệ môi trường, bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh, hiệu quả và phù hợp với tính chất dịch vụ cũng như điều kiện thực tế của từng địa bàn.
Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ môi trường. Việc lựa chọn đơn vị cung ứng không chỉ bảo đảm yêu cầu về thủ tục mà cần gắn với năng lực thực tế trong thu gom, vận chuyển, xử lý; phương tiện, nhân lực, công nghệ và khả năng đáp ứng khối lượng chất thải phát sinh trên từng địa bàn.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường tham mưu UBND tỉnh trong công tác quản lý Nhà nước về chất thải rắn sinh hoạt; theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện, kịp thời xử lý các vấn đề vượt thẩm quyền của cấp xã và những vấn đề có tính chất liên xã, liên vùng.
Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các sở, ngành, địa phương rà soát, hoàn thiện các quy định của UBND tỉnh về quản lý chất thải rắn sinh hoạt theo phương án đã được thống nhất.
Sở Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan, địa phương liên quan hướng dẫn việc lựa chọn đơn vị cung ứng dịch vụ; bố trí, phân bổ, quản lý và thanh toán kinh phí phục vụ công tác thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng, bảo đảm đúng quy định và đáp ứng yêu cầu thực tế.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương chủ động phối hợp, khẩn trương triển khai các nhiệm vụ được giao, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt, bảo đảm vệ sinh môi trường và duy trì hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải trên địa bàn tỉnh liên tục, ổn định.
Trong bối cảnh lượng chất thải sinh hoạt ngày càng gia tăng, quản lý rác thải không còn đơn thuần là câu chuyện vệ sinh đô thị hay một khâu của dịch vụ công. Đây là một cấu phần quan trọng của quản trị môi trường, gắn với chất lượng sống của người dân, sức hấp dẫn của đô thị và điểm đến du lịch, khả năng bảo vệ nguồn nước, đất đai và hệ sinh thái tự nhiên.
Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện cơ chế quản lý và phân định trách nhiệm, Quảng Trị cần tiếp tục hướng tới một hệ thống quản lý chất thải theo hướng giảm phát sinh, tăng tái sử dụng và tái chế, xử lý đúng quy định và hạn chế tối đa lượng chất thải phải chôn lấp. Khi rác thải được quản lý tốt ngay từ cơ sở, áp lực lên môi trường sẽ được giảm xuống, đồng thời tạo nền tảng cho một không gian sống xanh, sạch và bền vững hơn.
Quản lý chất thải rắn sinh hoạt, vì thế, không chỉ là câu chuyện thu gom cho hết rác hay xử lý những gì đã phát sinh. Đó là thước đo năng lực quản trị môi trường từ cơ sở, nơi mỗi quyết định về phương thức thu gom, mỗi chuyến xe vận chuyển và mỗi khâu xử lý đều tác động trực tiếp đến chất lượng sống của người dân và sức chịu tải của môi trường. Khi trách nhiệm được phân định rõ, nguồn lực được bố trí đúng và dịch vụ được giám sát chặt chẽ, rác thải sẽ không còn là áp lực thường trực đối với cộng đồng và các hệ sinh thái. Xa hơn, đó là cách Quảng Trị chuyển từ tư duy “xử lý rác” sang tư duy quản trị tài nguyên và bảo vệ môi trường, để tăng trưởng không đi cùng với sự gia tăng của chất thải, mà phải song hành với một không gian sống xanh, sạch và bền vững.
Từ thay lò nung ở Bát Tràng đến cải thiện quy trình sản xuất tại Vạn Phúc, chuyển đổi xanh ở làng nghề bắt đầu bằng những quyết định cụ thể của từng cơ sở. Tại tọa đàm ngày 23/9, các đại biểu nhấn mạnh: để phụ nữ thúc đẩy quá trình này, cần trao cho họ kiến thức, nguồn lực và tiếng nói trong quản trị sản xuất.
Ngày 24/9, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ tổ chức Hội nghị triển khai các văn bản quy phạm pháp luật mới, bồi dưỡng kỹ năng tuyên truyền về môi trường, đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu, nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành và kiểm tra đột xuất về môi trường cho hơn 100 đại biểu đại diện các cơ quan quản lý, khu công nghiệp và các xã, phường trên địa bàn thành phố.
Sau mưa lũ, Thanh Hóa triển khai đợt ra quân vệ sinh môi trường, khơi thông hệ thống tiêu thoát nước và hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất. Tỉnh yêu cầu các địa phương làm thực chất, rõ người, rõ việc, xử lý ngay những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Với đặc thù là ngành khoa học - kỹ thuật có tính đồng bộ và liên kết chặt chẽ giữa các lĩnh vực khí tượng, thủy văn (KTTV), hải văn, môi trường và khoa học khí quyển, KTTV chịu sự chi phối của các quá trình tự nhiên diễn ra trên quy mô khu vực và toàn cầu. Chính vì vậy, hợp tác quốc tế (HTQT) là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển ngành KTTV.
Kiểm soát ô nhiễm không khí và phục hồi các dòng sông không còn là bài toán xử lý môi trường đơn thuần, mà đang trở thành một phần trong chiến lược tái cấu trúc không gian và mô hình phát triển của Hà Nội. Từ quản trị bằng dữ liệu, kiểm soát nguồn thải đến phục hồi hệ sinh thái sông, Thành phố hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị xanh, phát thải thấp và phát triển bền vững.
