Trong khuôn khổ chuyến công tác tại miền Trung, đoàn công tác của Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có chuyến tham quan, khảo sát thực tế tại Hang Rục Mòn một trong những hang động karst còn giữ được gần như trọn vẹn vẻ nguyên sơ giữa dãy Trường Sơn hùng vĩ. Chuyến đi không chỉ là hoạt động trải nghiệm thực địa mà còn mở ra nhiều góc nhìn về tiềm năng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn và sinh kế bền vững.
Bước vào lòng hang, trước mắt đoàn là một thế giới hoàn toàn khác biệt. Với chiều dài gần 3 km, vòm hang cao trên 50 m, Hang Rục Mòn hiện lên như một “mê cung địa chất” khổng lồ. Hệ thống hang được phân tách rõ rệt giữa hang khô và hang ướt – nơi dòng sông ngầm len lỏi quanh năm với làn nước xanh biếc, có đoạn sâu tới 30 m. Những khối thạch nhũ đa hình thù – từ “Phúc – Lộc – Thọ”, “đài sen úp ngược” đến những dải đá óng ánh như mái tóc – tạo nên một không gian kỳ ảo, khiến mỗi bước chân khám phá đều như lạc vào một bảo tàng tự nhiên sống động.
Đặc biệt, giếng trời tự nhiên cách cửa hang khoảng 50 m mang ánh sáng xuyên qua lớp đá, tạo nên hiệu ứng thị giác độc đáo. Không gian tĩnh lặng, nhiệt độ ổn định từ 18–22°C cùng âm thanh nước chảy và dơi vỗ cánh khiến các thành viên trong đoàn có cảm giác như trở về thời kỳ nguyên sơ của Trái đất.
Theo tìm hiểu, Hang Rục Mòn được hình thành qua hàng trăm triệu năm kiến tạo địa chất, gắn bó với đời sống của người Chứt – những cư dân từng vào hang lấy phân dơi, đánh bắt cá sông ngầm. Từ năm 2017, hang bắt đầu được đưa vào khai thác du lịch với quy mô hạn chế, mỗi tour chỉ từ 10–15 khách nhằm đảm bảo сохран tính nguyên vẹn của hệ sinh thái.
Trong chuyến khảo sát, đoàn công tác đã trực tiếp trải nghiệm các hoạt động đặc trưng như trekking xuyên suối, bơi trong dòng “sông lười” dưới lòng hang, leo dây vượt vách đá và giao lưu với người dân bản địa. Những trải nghiệm này không chỉ mang tính khám phá mà còn cho thấy rõ mô hình du lịch mạo hiểm kết hợp sinh thái – văn hóa đang dần hình thành tại khu vực.
Đại diện đoàn công tác nhận định, Hang Rục Mòn sở hữu tiềm năng lớn để phát triển du lịch bền vững, đặc biệt khi nằm không quá xa Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng – trung tâm du lịch hang động nổi tiếng thế giới. Tuy nhiên, việc khai thác cần được kiểm soát chặt chẽ, đặt yếu tố bảo tồn lên hàng đầu, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho cộng đồng dân tộc thiểu số tại chỗ.
Chuyến đi khép lại, nhưng dư âm về một “viên ngọc thô” giữa đại ngàn Trường Sơn vẫn còn đọng lại. Với những giá trị độc đáo về địa chất, cảnh quan và văn hóa, Hang Rục Mòn không chỉ là điểm đến của những người ưa mạo hiểm, mà còn là minh chứng sinh động cho hướng đi đúng đắn: Phát triển kinh tế du lịch phải song hành với gìn giữ thiên nhiên và bản sắc bản địa.
Không chỉ có biển xanh, bãi cát và những ngày nghỉ dưỡng, Hải Tiến (xã Hoằng Tiến, tỉnh Thanh Hóa) đang tìm cách đưa du khách bước sâu hơn vào đời sống của cộng đồng ven biển thông qua hoạt động “Chạm nhịp sống làng chài”. Cách làm mới không chỉ tạo thêm sức hút, kéo dài mùa du lịch mà còn mở hướng gắn du lịch với sinh kế ngư dân, kinh tế cộng đồng, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững theo tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.
Từ những bãi biển, làng biển và đảo giàu tiềm năng, Quảng Trị đang đứng trước yêu cầu tạo ra một cách làm mới để biển không chỉ là điểm đến mà trở thành một không gian kinh tế đa giá trị. Nghị quyết 20-NQ/TW cùng định hướng phát triển du lịch của tỉnh đặt ra bài toán chuyển từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị, gắn tăng trưởng với bảo tồn và sinh kế cộng đồng. Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phỏng vấn ông Hồ Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị về con đường để du lịch biển Quảng Trị phát triển xanh, có trách nhiệm và tạo động lực dài hạn.
Từ cảnh quan thiên nhiên, những giá trị văn hóa được lưu giữ qua nhiều thế hệ… Quỳ Châu có nhiều điều kiện để phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Tuy nhiên, phần lớn những tiềm năng này vẫn đang ở dạng “tài nguyên”, cần thêm “cú hích” để trở thành sản phẩm du lịch thực sự.
Biển cho người dân Quảng Trị những mẻ cá, con tôm, con mực, những sản vật theo mùa và cả những nghề đã được truyền qua nhiều thế hệ. Từ bến cá, nguyên liệu được đưa về làng, qua bàn tay người thợ rồi trở thành những chai nước mắm, sản phẩm hải sản, món ăn mang hương vị riêng của vùng biển. Nhiều sản vật nay được nâng tầm thành sản phẩm OCOP, đi xa hơn khỏi gian bếp và thị trường địa phương.
Từ những cây chè Shan tuyết hàng trăm năm tuổi đến những bài thuốc tắm được người Dao đỏ gìn giữ qua nhiều thế hệ, Lào Cai đang từng bước biến những giá trị văn hóa, tri thức bản địa thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm hấp dẫn. Không chỉ tạo thêm sinh kế cho người dân, hướng đi này còn mở ra cách thức bảo tồn văn hóa hiệu quả, khi chính cộng đồng trở thành chủ thể gìn giữ và lan tỏa bản sắc dân tộc..
