Có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7 tới đây, Luật Địa chất và khoáng sản đánh dấu một bước tiến lớn trong công tác quản lý, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên khoáng sản. Để những chính sách mới thực sự đi vào cuộc sống, công tác xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đi kèm đang được thực hiện kỹ càng và tâm huyết.

Đồng bằng sông Hồng vừa trải qua cơn bão Yagi (bão số 3) gây tổn thất lớn về người và tài sản. Nhiều chuyên gia cho rằng, cơn bão số 3 và hoàn lưu sau bão gây mưa lũ lịch sử vừa qua là “động lực” thúc đẩy nghiên cứu, điều chỉnh các cấp độ báo động lũ, sửa đổi quy trình liên hồ chứa lưu vực sông Hồng để vận hành linh hoạt hơn, góp phần phòng lũ hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại.

Những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ về công nghệ đã làm thay đổi to lớn trong việc nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian xây dựng, cập nhật dữ liệu địa lý, đáp ứng yêu cầu về sử dụng dữ liệu phục vụ các yêu cầu quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) ngày càng trở nên quan trọng trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, khi lượng dữ liệu không gian ngày càng tăng theo cấp số nhân, các phương pháp GIS truyền thống phải đối mặt với những thách thức trong việc xử lý và phân tích các tập dữ liệu lớn. Do đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào GIS là tất yếu, bảo đảm đem lại nhiều kết quả quan trọng.

Được thành lập vào đầu những năm 90 của Thế kỷ trước, trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, đến nay, Viện Khoa học Đo đạc và Bản đồ đã không ngừng phát triển lớn mạnh trở thành một Viện nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao hàng đầu trong lĩnh vực đo đạc và bản đồ, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của ngành tài nguyên và môi trường nói riêng và sự phát triển của đất nước nói chung.

Việt Nam bị ảnh hưởng thường xuyên từ thiên tai, gây ra các thiệt hại về người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và hoạt động kinh tế - xã hội. Do đó, việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ viễn thám phục vụ công tác giám sát, dự báo, cảnh báo, giảm nhẹ thiên tai là rất cần thiết.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 11/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản về khai thác khoáng sản nhóm IV.

Quảng Ninh là tỉnh có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, đa dạng, có nhiều loại đặc thù, trữ lượng lớn, chất lượng cao mà nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước không có được như: than, cao lanh, đất sét, cát thủy tinh, đá vôi,... 67% trữ lượng than của cả nước thuộc về tỉnh Quảng Ninh. Các hoạt động khai thác khoáng sản, phát triển các ngành công nghiệp, xây dựng, sản xuất xi măng, sắt thép đã có nhiều đóng góp rất quan trọng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh thời gian qua. Tuy nhiên, hoạt động khoáng sản cũng tàn phá mặt đất, ảnh hưởng lớn đến thảm thực vật, gây ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm môi trường không khí, nước thải của ngành gây xáo trộn nguồn sinh thủy, thay đổi hệ thống nước ngầm, nước mặt.

Trong bối cảnh hiện nay, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ thế giới, lĩnh vực đo đạc và bản đồ đã có những thay đổi đáng kể trong việc tạo lập, duy trì hạ tầng kỹ thuật hiện đại và thu nhận, xử lý, cung cấp các sản phẩm, dữ liệu đo đạc và bản đồ với độ chính xác cao. Vì vậy, phát triển khoa học và công nghệ trong lĩnh vực đo đạc và bản đồ là yêu cầu quan trọng để đảm bảo sự phát triển của lĩnh vực đo đạc và bản đồ.

Công nghệ viễn thám ngày càng phát triển và được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành, lĩnh vực của đời sống xã hội. Điều này đòi hỏi chúng ta phải phân tích dự báo và nắm bắt được các xu thế đó để có định hướng phát triển khoa học và công nghệ phù hợp. Việc “đi tắt đón đầu” sẽ tận dụng được tri thức của nhân loại cũng như rút ngắn khoảng cách về trình độ thông qua hợp tác nghiên cứu, chuyển giao và phát triển công nghệ viễn thám.

Với khát vọng kết nối di sản địa chất Việt Nam với thế giới, PGS, TS. Trần Tân Văn, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, thành viên Hội đồng Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO giai đoạn 2020-2024 đã tham gia và chủ trì xây dựng 3 hồ sơ Di sản thế giới liên quan đến các giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất và 5 hồ sơ Công viên Địa chất Toàn cầu. Để hiểu rõ thêm về quá trình xây dựng những hồ sơ này, phóng viên Tạp chí Tài nguyên và Môi trường đã có cuộc trao đổi với PGS, TS. Trần Tân Văn.

Trong thời gian qua, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, bên cạnh đó công tác này vẫn tồn tại một số khó khăn, hạn chế, cần có những giải pháp phù hợp nhằm phát triển bền vững kinh tế - xã hội.

Thời tiết cực đoan đang gây ra những mối đe dọa lớn về an toàn cho cuộc sống của người dân. Việc đảm bảo vận hành hồ chứa nước đóng góp vai trò quan trọng giúp giảm thiểu thiệt hại do mưa, lũ gây ra đối với khu vực hạ du các lưu vực sông lớn và cấp nước an toàn phục vụ các hoạt động sản xuất, sinh hoạt ở hạ du.

Gần 2,1 triệu ha diện tích tại ba khu dự trữ sinh quyển đã được quản lý hiệu quả, hơn 4.000 ha rừng suy thoái được phục hồi và 62.940 ha khu vực dành riêng có giá trị bảo tồn cao được sử dụng bền vững tài nguyên.

Việc áp dụng công nghệ viễn thám (CNVT) đã mang lại những hiệu quả trong giám sát tài nguyên thiên nhiên, quan trắc môi trường, phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu,… Do đó, đẩy mạnh ứng dụng viễn thám trong quản lý, giám sát tài nguyên là giải pháp tối ưu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh.

"55 năm qua, Văn phòng Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia đã không ngừng nỗ lực làm tròn trách nhiệm thẩm định, đánh giá, phê duyệt trữ lượng báo cáo thăm dò khoáng sản; làm cơ sở cho việc cấp phép khai thác khoáng sản, giúp Chính phủ quản lý, sử dụng nguồn tài nguyên khoáng sản phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế của đất nước. Thời gian tới, Văn phòng cần có những đổi mới về tổ chức, nhiệm vụ và phương thức hoạt động để tiếp tục đóng góp nhiều hơn nữa vào việc sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản quý giá" - Đó là khẳng định của Thứ trưởng Trần Quý Kiên tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2025 và kỷ niệm 55 năm thành lập Hội đồng Đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia vào chiều 13/1, tại Hà Nội.

Ngày 13/1, tại Hà Nội, Thứ trưởng Trần Quý Kiên đã chủ trì cuộc họp Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia để đánh giá, xem xét phê duyệt trữ lượng khoáng sản đối với các mỏ nước khoáng và 4 mỏ khoáng sản tại 4 địa phương: Thái Nguyên, Hoà Bình, Bắc Kạn, Lào Cai.