Tại các cảng cá trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đang được triển khai ngày càng chặt chẽ, đồng bộ.

Việt Nam có dư địa lớn để phát triển nuôi biển, nhưng sản xuất hiện vẫn chủ yếu ở quy mô hộ gia đình, với khoảng 9.000 cơ sở nuôi và trên 80% lồng nuôi là lồng gỗ truyền thống. Muốn đưa nuôi biển trở thành ngành sản xuất hàng hóa lớn, khoa học công nghệ phải tham gia đồng bộ từ lồng bè, con giống, thức ăn đến kiểm soát dịch bệnh, quan trắc môi trường và quản trị số.

Với hơn 1.100ha rừng ngập mặn cùng hệ thống đê biển, Thanh Hóa đang từng bước hình thành lớp phòng hộ nhiều tầng trước thiên tai, biến đổi khí hậu. Những cánh rừng sú, vẹt kết hợp với các tuyến đê không chỉ tạo thành “lá chắn kép” mà còn mở ra không gian sinh kế bền vững cho người dân ven biển.

Muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam không chỉ cần khai thác tốt hơn những lợi thế sẵn có mà phải từng bước làm chủ tri thức, dữ liệu và công nghệ biển. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt được đặt ra tại Hội thảo “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong triển khai Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh” tổ chức tại Nha Trang (Khánh Hòa) ngày 21/8.

Theo tinh thần Nghị quyết số 20-NQ/TW, TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh bằng "đôi chân" công nghệ và thể chế đột phá.

Định hướng phát triển Cửa Lò trở thành đô thị du lịch biển bền vững không thể tách rời công tác bảo vệ môi trường. Đó không chỉ là câu chuyện của công tác vệ sinh hay cảnh quan mà quan trọng là nâng cao ý thức gìn giữ môi trường biển xanh cho người dân.

Nghị quyết số 20-NQ/TW đặt ra yêu cầu mới đối với các địa phương ven biển: Không chỉ khai thác lợi thế sẵn có, mà phải biến không gian biển thành động lực tăng trưởng xanh, hiện đại và bền vững. Với Khánh Hòa, yêu cầu đó đang được cụ thể hóa bằng bước chuyển từ những lồng bè phân tán ven bờ sang nuôi biển dựa trên công nghệ, chuỗi giá trị và sức chịu tải của hệ sinh thái.

Cửa Lò có vị trí thuận lợi, bãi biển đẹp, đường bờ biển dài và hạ tầng từng bước được đầu tư. Biển Cửa Lò đang được nhìn nhận như một hệ sinh thái kinh tế - ở đó du lịch giữ vai trò dẫn dắt, kiến tạo.

Kinh tế biển từ lâu giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế Quảng Ngãi. Sau khi hợp nhất với Kon Tum, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, tạo thêm điều kiện kết nối biển với cao nguyên và hành lang kinh tế Đông - Tây. Tuy nhiên, những lợi thế đó vẫn chưa được khai thác tương xứng, đòi hỏi Quảng Ngãi phải chuyển mạnh sang mô hình phát triển hiện đại, xanh và có tính liên kết cao hơn.

Từ một loại thực vật biển chủ yếu được sử dụng làm thực phẩm, rong biển đang mở ra dư địa mới cho chế biến sâu, công nghệ sinh học và những chuỗi giá trị gắn với kinh tế biển xanh.

Ba thập kỷ hình thành và phát triển đã đưa Khu kinh tế Dung Quất, từ một vùng cát trắng ven biển, trở thành trung tâm công nghiệp quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng, ngân sách và việc làm của Quảng Ngãi. Bước vào giai đoạn mới, Dung Quất được kỳ vọng không chỉ là nơi tập trung các dự án công nghiệp lớn, mà còn trở thành hạt nhân của hệ sinh thái công nghiệp - đô thị - dịch vụ - logistics, từng bước hình thành Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia.

Thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW về phát triển kinh tế biển gắn với bảo tồn hệ sinh thái, TP. Huế đang triển khai nhiều điểm đến sinh thái giảm nhựa, trạm cấp nước miễn phí và tour du lịch xanh, từng bước đưa yêu cầu bảo vệ môi trường vào hoạt động du lịch biển.

Du lịch biển ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Huế, đồng thời đặt ra áp lực lớn đối với môi trường và hệ sinh thái. Bám sát tinh thần Nghị quyết 20-NQ/TW, thành phố Huế đang tăng cường kiểm soát nguồn thải, quan trắc môi trường và bảo vệ tài nguyên biển.

Sau giai đoạn nhiều biến động bởi suy giảm nhu cầu toàn cầu, chi phí logistics tăng cao và áp lực từ các hàng rào kỹ thuật quốc tế, ngành Thủy sản Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu phục hồi rõ nét trong năm 2026. Đà tăng trưởng trở lại không chỉ đến từ nhu cầu thị trường quốc tế cải thiện, mà còn nhờ khả năng thích ứng ngày càng linh hoạt của doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu khốc liệt hơn. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng hiện nay là “cơ hội có điều kiện”. Nghĩa là, để duy trì đà phục hồi và phát triển bền vững trong dài hạn, ngành Thủy sản không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào lợi thế lao động giá rẻ hay xuất khẩu nguyên liệu thô, mà cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, chế biến sâu, quản trị chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn xanh.

Nghị quyết số 20-NQ/TW đã xác lập bước chuyển từ khai thác biển sang quản trị biển hiện đại, từ phát triển từng ngành kinh tế biển sang kiến tạo sức mạnh tổng hợp của một quốc gia biển. Từ góc nhìn quản trị, kinh tế, khoa học - công nghệ và thực tiễn doanh nghiệp, PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi, TS. Dư Văn Toán, PGS,TS. Nguyễn Hữu Dũng và doanh nhân Nguyễn Thị Hải Bình cùng cho rằng, Việt Nam phải tạo ra những đột phá đồng bộ về thể chế, quy hoạch không gian biển, công nghệ và chuỗi giá trị.

Nuôi biển công nghiệp đang được xác định là một trong những trụ cột chiến lược của kinh tế biển Việt Nam trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, để chuyển từ mô hình nuôi truyền thống sang nuôi biển hiện đại, xanh và bền vững, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở công nghệ, hạ tầng hay vốn đầu tư, mà trước hết là nguồn nhân lực chất lượng cao. Thực tế hiện nay cho thấy, ngành Nuôi biển đang thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ lao động có trình độ chuyên môn, kỹ năng quản trị và khả năng thích ứng với công nghệ hiện đại. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng chiến lược phát triển nhân lực bài bản, đồng bộ và dài hạn nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngành nuôi biển công nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Nếu trước đây bảo tồn biển thường được nhìn nhận đơn thuần là hoạt động bảo vệ các loài sinh vật quý hiếm, thì ngày nay khái niệm này đã được mở rộng thành một mô hình quản trị tổng hợp, kết hợp giữa bảo tồn thiên nhiên, phát triển sinh kế cộng đồng, quản lý nghề cá bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nói cách khác, hiệu quả của một khu bảo tồn biển (KBTB) không chỉ được đo bằng diện tích được khoanh vùng bảo vệ mà còn bằng khả năng duy trì chức năng sinh thái, phục hồi nguồn lợi và mang lại lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng địa phương.