Sau hơn ba thập kỷ tham gia Công ước Vienna và Nghị định thư Montreal, Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới trong lộ trình thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ tầng ô-dôn và giảm phát thải khí nhà kính. Những yêu cầu về loại trừ dần các chất HCFC, giảm tiêu thụ HFC theo Bản sửa đổi Kigali không chỉ đòi hỏi chuyển đổi công nghệ mà còn đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực quản lý, đào tạo nguồn nhân lực và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp.

Dù mang lại vận hội mới, kinh tế carbon đặt hơn 2.000 doanh nghiệp Việt trước áp lực sinh tồn khắt khe từ các quy định như CBAM. Thách thức này càng lớn khi thị trường thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực xanh chất lượng cao để vận hành cuộc chơi.

Nghị định số 180/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng mở ra một hành lang pháp lý mới cho việc hình thành, quản lý và giao dịch tín chỉ các-bon rừng tại Việt Nam. Từ xây dựng dự án CO₂ rừng, đo đạc, báo cáo, thẩm định, cấp tín chỉ, xác nhận lượng tín chỉ được cung ứng, đến quản lý nguồn thu và tổ chức trao đổi, chuyển nhượng, chính sách mới hướng tới mục tiêu đưa giá trị hấp thụ các-bon của rừng trở thành nguồn lực tài chính xanh, minh bạch, có trách nhiệm và quay trở lại phục vụ rừng, người giữ rừng.

Khi Nghị định số 180/2026/NĐ-CP mở hành lang pháp lý cho dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng đi vào thị trường, yêu cầu đặt ra tiếp theo là phải chuẩn hóa cách tạo lập, đo đếm, xác minh và phát hành tín chỉ. Từ phần trình bày của ông Vũ Tấn Phương, Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Quản lý rừng bền vững (VFCC), Dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về tín chỉ các-bon rừng không chỉ là một bộ yêu cầu kỹ thuật, mà còn là “hàng rào” bảo vệ tính minh bạch, khả năng truy xuất và uy tín của tín chỉ các-bon rừng Việt Nam.

Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Ngọc Tuấn nhấn mạnh, Việt Nam có đầy đủ cơ sở để biến mục tiêu Net Zero thành hiện thực. Đây không chỉ là thực hiện trách nhiệm đối với cộng đồng quốc tế, mà quan trọng hơn là tạo dựng nền tảng cho một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và thịnh vượng.

Thứ trưởng Lê Công Thành nêu rõ cần tiếp tục triển khai các định hướng lớn trong lộ trình đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đó là hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường carbon, bảo đảm an ninh năng lượng gắn với chuyển dịch năng lượng xanh, bền vững, thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các ngành kinh tế, phát huy vai trò của các hệ sinh thái tự nhiên trong hấp thụ và lưu giữ carbon.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu gây tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống và Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động rõ rệt nhất, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn kiên định mục tiêu phát triển nhanh phải đi đôi với phát triển bền vững, tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với công bằng, tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn thắng nhấn mạnh, kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng là một trong những định hướng trọng tâm của lộ trình Net Zero. Việt Nam sẽ thực hiện đồng bộ, quyết liệt công tác bảo vệ môi trường, xử lý hiệu quả các nguồn ô nhiễm và phục hồi hệ sinh thái tự nhiên. Thúc đẩy mạnh mẽ mô hình kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh trong sản xuất và tiêu dùng nhằm hình thành nền kinh tế phát thải thấp.

Với mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và thích ứng với biến đổi khí hậu, Thanh Hóa vừa ban hành Kế hoạch hành động triển khai Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Kế hoạch đặt ra những mục tiêu cụ thể, gắn giảm phát thải với nâng cao giá trị nông sản và phát triển bền vững.

Sáng ngày 17/6, tại Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh diễn ra Hội thảo “Chuyển động xanh: Từ chính sách đến tạo dựng giá trị trên thị trường các-bon xanh dương tại Việt Nam”, thu hút sự tham gia của các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Hiện nay, các yêu cầu về giảm phát thải carbon ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc đối với hoạt động sản xuất, thương mại và xuất khẩu, việc ứng dụng nền tảng số vào kiểm kê khí nhà kính đang mở ra hướng đi mới cho doanh nghiệp Việt Nam. Không chỉ giúp đáp ứng quy định pháp luật, công nghệ số còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị phát thải, tối ưu hóa sản xuất và gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Việc Montclair (thành viên Annam Group) đạt chứng nhận Trung hòa Carbon theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 14068-1:2023 không chỉ là một cột mốc của doanh nghiệp mà còn là tín hiệu tích cực cho lộ trình Net Zero 2050 của Việt Nam.

Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam. Không chỉ mở ra cơ hội chuyển hóa giá trị sinh thái của rừng thành nguồn lực kinh tế mới, Nghị định còn đặt nền móng để ngành lâm nghiệp tham gia sâu hơn vào dòng chảy tài chính khí hậu toàn cầu. Xung quanh những cơ hội, thách thức và yêu cầu đặt ra trong quá trình hiện thực hóa thị trường các-bon rừng, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với GS, TS. Phạm Văn Điển, Phó Giám đốc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.

Sau hơn 2 năm triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại ĐBSCL, nhiều tín hiệu tích cực đã dần hiện hữu. Không chỉ giúp nông dân giảm chi phí, tăng lợi nhuận, mô hình còn mở ra hướng đi mới cho ngành lúa gạo Việt Nam trong bối cảnh thế giới ngày càng coi trọng “dấu vết carbon” của nông sản. Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, PGS, TS. Mai Văn Trịnh, Viện trưởng Viện Môi trường Nông nghiệp cho rằng, muốn xây dựng một nền nông nghiệp xanh và bền vững, điều cốt lõi phải bắt đầu từ thay đổi phương thức canh tác.

Sáng ngày 18/5, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị Ban Chỉ đạo triển khai Đề án “Sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn 2050”. Thứ trưởng Hoàng Trung dự và chỉ đạo hội nghị, tham dự hội nghị còn có lãnh đạo các đơn vị đại diện cho các cục, vụ thuộc Bộ, các tổ chức quốc tế như GIZ, UNIDO, các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và đại diện các Sở Nông nghiệp và Môi trường địa phương.

Ngày 16/4, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp tiếp và làm việc với Đoàn doanh nghiệp cấp cao của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC), nhằm thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực nông nghiệp bền vững, chuyển đổi xanh và quản lý tài nguyên môi trường.

Chuyển đổi xanh gắn với phát triển nông nghiệp phát thải thấp, hướng tới tham gia thị trường carbon đang mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với nông nghiệp Quảng Trị. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Hồng Phương – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị.