Ứng phó nguy cơ thiếu nước trên lưu vực sông Đồng Nai

Ứng phó nguy cơ thiếu nước trên lưu vực sông Đồng Nai

Thứ tư, 30/9/2026, 05:51 (GMT+7)
logo Ngày 25/9, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Quản lý tài nguyên nước đã có cuộc họp với Sở NN&MT Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Đồng Nai; đại diện các đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy lợi, thủy điện, cấp nước và các doanh nghiệp cấp nước trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất do tác động của El Nino và các giải pháp ứng phó trên lưu vực sông Đồng Nai. Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh chủ trì cuộc họp.
ctv_1790395171.jpg
Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh chủ trì cuộc họp

Thực trạng nguồn nước trên lưu vực sông Đồng Nai và vùng phụ cận

Theo báo cáo của Cục Quản lý tài nguyên nước, lưu vực sông Đồng Nai có tổng lượng nước trung bình nhiều năm khoảng 51,7 tỷ m³/năm, trong đó, nước mặt khoảng 40 tỷ m³ và nước dưới đất khoảng 11,7 tỷ m³. Lưu vực có khoảng 499 hồ chứa, tổng dung tích khoảng 10,2 tỷ m³; tổng nhu cầu sử dụng nước của các ngành khoảng 11,4 tỷ m³/năm.

Diễn biến nguồn nước trong thời gian gần đây cho thấy tác động rõ nét của El Nino. Trong giai đoạn tháng 7-9/2026, dòng chảy đến hầu hết các hồ chứa lớn trên lưu vực thấp hơn trung bình nhiều năm từ 8,4-50%. Xu hướng này tương đồng với diễn biến nguồn nước trong các năm 2015 và 2019 - những năm chịu ảnh hưởng lớn của El Nino.

Dự báo đến tháng 2/2027, tổng lượng mưa trên lưu vực có thể thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 10-15%; tổng lượng dòng chảy đến các hồ trên lưu vực sông Sài Gòn - Đồng Nai có khả năng thấp hơn từ 15-30%.

Trong bối cảnh đó, nguy cơ ảnh hưởng đến cấp nước sinh hoạt cần được đặc biệt lưu ý. Khu vực Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai hiện có khoảng 60 nhà máy cấp nước đô thị với tổng công suất khoảng 4,35 triệu m³/ngày đêm, trong đó nguồn nước mặt chiếm khoảng 97,5%. Nguồn nước mặt phục vụ cấp nước sinh hoạt phụ thuộc lớn vào khả năng tích trữ, điều tiết của các hồ chứa thượng lưu, trong đó có Trị An, Dầu Tiếng, Sông Ray và Đá Đen.

Triển khai quyết liệt các giải pháp cấp bách

Trước đó, ngày 22/9 Ủy ban Nhân dân thành phố Đồng Nai ban hành Chỉ thị số 06/CT-UBND về chủ động tổ chức triển khai thực hiện các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Nino.

Ủy ban Nhân dân thành phố Đồng Nai cho biết, theo dữ liệu thống kê của các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ NN&MT, El Nino gần như chắc chắn sẽ làm mùa mưa kết thúc sớm, thiếu hụt mưa, nguồn nước; gây nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn cho sản xuất nông nghiệp và dân sinh trong mùa khô năm 2026-2027, đặc biệt các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng nặng là Đồng bằng sông Cửu Long, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ. Tuy vậy, El Nino cũng có thể gây ra những đợt mưa, lũ cực đoan.

Tại Đồng Nai, theo nhận định của Đài Khí tượng thủy văn thành phố, tổng lượng mưa trong các tháng mùa khô năm 2026-2027 dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm; mùa mưa có khả năng kết thúc sớm hơn so với trung bình nhiều năm (vào khoảng giữa tháng 11/2026); nhiệt độ trung bình các tháng mùa khô cao hơn trung bình nhiều năm.

song-dn_1790395234.jpg
Sông Đồng Nai

Bước vào thời kỳ mùa khô, mực nước trên các sông suối giảm nhanh, tình trạng khô hạn, thiếu hụt nguồn nước có thể xảy ra, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế-xã hội, sinh hoạt của con người, cây trồng, vật nuôi.

Để chủ động chuẩn bị sớm các giải pháp ứng phó với các tác động của El Nino trong mùa khô năm 2026-2027 trên địa bàn, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Đồng Nai yêu cầu các đơn vị, địa phương chủ động chỉ đạo, triển khai quyết liệt các giải pháp cấp bách phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, không để thiếu nước cho sinh hoạt, thủy điện và ảnh hưởng tới sản xuất.

Tuyên truyền, vận động người dân gieo trồng tập trung, đồng loạt theo kế hoạch mùa vụ, không gieo trồng vượt quá khả năng phục vụ của công trình thủy lợi để tránh xảy ra thiệt hại; rà soát, chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thi công để sớm hoàn thành và đưa vào sử dụng các công trình thủy lợi, cấp nước sinh hoạt; chủ động dự phòng ngân sách địa phương phục vụ công tác phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn; sẵn sàng huy động lực lượng, vật tư, phương tiện tham gia công tác phòng, chống hạn.

Chủ động phối hợp với các chủ hồ chứa thủy điện và các cơ quan liên quan xây dựng, thống nhất kế hoạch chi tiết điều tiết nước cho vùng hạ du các hồ chứa thủy điện để phục vụ sản xuất vụ Mùa năm 2026, vụ Đông Xuân năm 2026-2027 bảo đảm tiết kiệm nguồn nước, phù hợp khả năng cấp nước của công trình và hỗ trợ đẩy mặn cho khu vực hạ du các hồ chứa thủy điện.

Các đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa, khai thác các công trình thủy điện tổ chức tích trữ nước hợp lý trong thời gian còn lại của mùa mưa năm 2026, đồng thời phải có dung tích phòng lũ, bảo đảm tuyệt đối an toàn đập, hồ chứa và tuân thủ quy trình vận hành đơn hồ, quy trình vận hành liên hồ đã được cấp thẩm quyền phê duyệt; kiểm tra, sửa chữa kịp thời hư hỏng, rò rỉ, thất thoát; nạo vét, khơi thông dòng chảy, cửa lấy nước và kênh dẫn theo quy định. Điều hành phân phối nước tiết kiệm, linh hoạt, theo thứ tự ưu tiên.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã trao đổi về yêu cầu tiết kiệm và tích trữ nước ngay từ thời điểm hiện tại, thay vì chờ đến khi xuất hiện tình huống thiếu nước mới triển khai giải pháp. Trong đó, cần rà soát, điều chỉnh linh hoạt chế độ cấp, xả và khai thác nước theo nhu cầu thực tế; khi nhu cầu sản xuất nông nghiệp giảm do mưa, cần giảm cấp nước không cần thiết để tăng lượng nước tích trữ cho mùa cạn.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Cục trưởng Châu Trần Vĩnh ghi nhận các ý kiến trao đổi, đề xuất của các cơ quan, đơn vị; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục cung cấp thông tin, rà soát và đề xuất các giải pháp cụ thể để hoàn thiện kịch bản nguồn nước và phương án điều hòa, phân phối nguồn nước trên lưu vực sông Đồng Nai.

Cục trưởng Châu Trần Vĩnh nhấn mạnh, kịch bản nguồn nước chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với các hành động cụ thể ngay từ hiện tại. Trong bối cảnh thời gian tích nước cho mùa cạn không còn nhiều, các đơn vị quản lý, vận hành cần khẩn trương rà soát khả năng giảm cấp nước, giảm khai thác hoặc điều chỉnh chế độ vận hành phù hợp với nhu cầu thực tế, ưu tiên lượng nước tiết kiệm được để tích trữ cho mùa cạn.

Phương Chi