Từ nay đến năm 2030, TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai 115 dự án chỉnh trang đô thị với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 400.000 tỷ đồng. Mục tiêu nhằm hoàn tất di dời hơn 41.500 căn nhà ven kênh rạch và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, Thành phố phấn đấu hoàn thành giải phóng mặt bằng và di dời tổng cộng 41.540 căn nhà trên và ven kênh rạch, vượt chỉ tiêu 40.000 căn so với kế hoạch trước đó. Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố dự kiến triển khai 115 dự án chỉnh trang đô thị tại 53 phường, xã.
Tổng nhu cầu vốn cho toàn bộ đề án ước tính lên đến 396.875 tỷ đồng, được cơ cấu từ nhiều nguồn lực khác nhau. Cụ thể, vốn đầu tư công (70 dự án) chiếm 232.770 tỷ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 72,8% (tương đương 169.435 tỷ đồng).
Vốn xã hội hóa và PPP (45 dự án): Huy động khoảng 164.033 tỷ đồng. Nhóm này bao gồm 16 dự án kêu gọi nhà đầu tư chiến lược và 29 dự án chỉnh trang tại xã Nhà Bè.
Nguồn thu từ đấu giá đất: Thành phố dự kiến thu khoảng 90.343 tỷ đồng từ việc đấu giá các khu đất công và quỹ đất thương mại sau di dời (như bờ Nam Kênh Đôi, rạch Xóm Củi...) để tái đầu tư.
Đề án được chia thành các giai đoạn cụ thể nhằm đảm bảo tiến độ về đích vào năm 2030. Theo đó, năm 2026 khởi động việc di dời khoảng 2.921 căn nhà, khởi công dự án Rạch Văn Thánh và hoàn thành 10 dự án chuyển tiếp. Năm 2027 lũy kế di dời đạt 5.139 căn; Thành phố sẽ khởi công đồng loạt 11 dự án đầu tư công và đưa vào sử dụng 3.510 căn nhà ở xã hội từ vốn ngoài ngân sách. Năm 2028 là giai đoạn tăng tốc, dự kiến di dời lũy kế 26.508 căn (đạt 63,8% kế hoạch) và đồng loạt khởi công các dự án theo phương thức PPP. Giai đoạn 2029-2030 hoàn tất di dời toàn bộ 41.540 căn, tập trung hoàn thiện hạ tầng, công viên cây xanh để chào mừng 100 năm Ngày thành lập Đảng.
Khu vực Quận 8 cũ là trọng tâm của đề án với quy mô di dời lớn nhất, lên đến 14.950 căn nhà dọc theo 19 tuyến kênh rạch. Tại xã Nhà Bè, 29 dự án chỉnh trang cũng đang nhận được sự quan tâm đầu tư toàn bộ từ một tập đoàn bất động sản lớn.
Về phương án tái định cư, khảo sát cho thấy khoảng 60% hộ dân chọn nhận tiền bồi thường theo giá thị trường để tự lo nơi ở, trong khi 40% (khoảng 15.285 hộ) có nhu cầu bố trí tái định cư.
Do phần lớn nhà ven kênh rạch có nguồn gốc lấn chiếm, không đủ điều kiện bồi thường đất, TP. Hồ Chí Minh sẽ áp dụng cơ chế đặc thù: Sử dụng nhà ở xã hội để bố trí tái định cư. Nhờ chính sách miễn tiền sử dụng đất, giá thành các căn hộ này sẽ phù hợp với khả năng tài chính của người dân. Thành phố đã chuẩn bị quỹ nhà tại 45 dự án với quy mô hơn 17.000 căn hộ và nền đất để phục vụ nhu cầu này.
Bên cạnh việc đảm bảo nơi ở mới an toàn, đồng bộ hạ tầng, thành phố cam kết hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp và ưu tiên giao mặt bằng kinh doanh ven sông. Sau khi hoàn thành, hệ thống kênh rạch nội đô sẽ được khai thông, kết hợp với công viên cây xanh và phát triển giao thông - du lịch đường thủy, tạo nên diện mạo hoàn toàn mới cho đô thị TP. Hồ Chí Minh.