Thêm kênh tiêu thụ cho nông sản vùng cao

Một gian hàng nhỏ, vài sản phẩm nông nghiệp quen thuộc của địa phương nhưng lại mở ra cơ hội lớn hơn cho người sản xuất. Tại các phiên chợ vùng cao được tổ chức ở Quảng Ngãi, nông dân không chỉ mang sản phẩm đến bán mà còn có dịp giới thiệu đặc sản địa phương, tìm kiếm đối tác và tiếp cận thêm khách hàng. 

Mô hình này đang được nhiều địa phương duy trì, với cách tổ chức ngày càng đa dạng, gắn hoạt động mua bán với quảng bá văn hóa, du lịch và ứng dụng chuyển đổi số.

Đưa sản vật địa phương đến gần người mua

Trong hai ngày 19 và 20/9, tại khu vực trung tâm xã Ba Vì, UBND xã Ba Vì tổ chức Phiên chợ vùng cao “Hương vị Ba Vì - Sắc màu ẩm thực Hrê”, nhân kỷ niệm 52 năm Chiến thắng Giá Vực (20/9/1974 – 20/9/2026).

Phiên chợ có 10 gian hàng nông sản của người dân, giới thiệu các sản phẩm đặc trưng như rau rừng, măng tre, vật nuôi truyền thống, thổ cẩm, đồ thủ công… Đây là những sản phẩm được người dân nuôi trồng, thu hái tại địa phương, dưới chân đèo Violak.

Đây cũng là lần đầu tiên xã Ba Vì tổ chức phiên chợ vùng cao. Theo ông Thành Minh Thuận, Chủ tịch UBND xã Ba Vì, địa phương muốn tạo một không gian để người dân trực tiếp giới thiệu những sản phẩm do mình làm ra, đồng thời quảng bá nét văn hóa, ẩm thực của đồng bào Hrê.

Điểm đáng chú ý là xã không xác định đây chỉ là một hoạt động mang tính thời điểm. Chính quyền địa phương đang hướng tới việc tổ chức phiên chợ thường xuyên, với tần suất khoảng 2 tuần/lần. Mục tiêu là thay đổi cách tiếp cận thị trường của người dân, chú trọng hơn đến việc kết nối sản phẩm với khách hàng và hoạt động du lịch.

“Chợ phiên phải trở thành điểm đến quen thuộc để bà con giao thương buôn bán, và quan trọng nhất, phải hướng đến việc xây dựng phiên chợ thành một sản phẩm du lịch mang thương hiệu riêng của Ba Vì. Chúng tôi cũng kỳ vọng, Ba Vì không chỉ là một điểm "đi ngang qua", mà phải là một điểm dừng chân lý tưởng, để đón luồng khách tấp nập đến khám phá vẻ đẹp văn hóa Hrê cùng với cảnh quan thiên nhiên hoang sơ của địa phương”, ông Thành Minh Thuận nói.

Trước mắt, xã Ba Vì ưu tiên tiêu thụ và quảng bá sản phẩm của người dân trên địa bàn. Khi phiên chợ được biết đến rộng rãi hơn, địa phương sẽ mời gọi doanh nghiệp tham gia kết nối, tiêu thụ nông sản. Lợi thế nằm trên Quốc lộ 24 được kỳ vọng sẽ tạo thêm điều kiện để mở rộng giao thương.

Với người dân, hiệu quả bước đầu của phiên chợ thể hiện ngay ở sức mua. Ông Phạm Văn Thái, Bí thư Chi bộ thôn Violak (xã Ba Vì) cho biết, thôn mang đến phiên chợ những sản phẩm đặc trưng như rau rừng, măng, gà thả vườn. Chỉ trong thời gian ngắn, toàn bộ sản phẩm của thôn đã được tiêu thụ.

Theo ông Thái, kết quả này tạo thêm niềm tin cho người dân về khả năng tiêu thụ nông sản thông qua các phiên chợ tiếp theo, nhất là khi quy mô và lượng khách được mở rộng.

Em Đinh Gia Tuệ (thôn Giá Vực, xã Ba Vì) cũng kỳ vọng phiên chợ sẽ được duy trì lâu dài. Tuệ từng tham quan, mua sắm tại một số phiên chợ vùng cao khác trong tỉnh, trong đó có chợ phiên Măng Đen. Vì vậy, em mong muốn Ba Vì có một không gian tương tự để bà con Hrê giới thiệu sản phẩm đặc trưng của địa phương và dân tộc mình.

Kết nối sản phẩm với thị trường

Nếu Ba Vì đang đặt nền móng cho một mô hình chợ phiên mới thì tại xã Đăk Hà, hoạt động này đã có nền tảng từ những phiên chợ nông sản được tổ chức trước đây.

Nằm trên tuyến Quốc lộ 14 (đường Hồ Chí Minh), xã Đăk Hà có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp. Toàn xã hiện có 14 sản phẩm OCOP, gồm 6 sản phẩm 4 sao và 8 sản phẩm 3 sao, trong đó có nhiều sản phẩm gắn với lợi thế địa phương như cà phê, trái cây.

Kế thừa phiên chợ nông sản thường niên của huyện Đăk Hà cũ, từ ngày 17 - 19/9, UBND xã Đăk Hà tổ chức Phiên chợ nông nghiệp xã Đăk Hà năm 2026. Có 23 gian hàng tham gia, giới thiệu nông sản, sản phẩm đặc trưng, hàng thủ công, ẩm thực truyền thống và cây cảnh của người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh trong và ngoài xã.

Phiên chợ năm nay còn có thêm một điểm mới là ứng dụng chuyển đổi số trong mua bán. 100% gian hàng được tích hợp thanh toán không dùng tiền mặt bằng mã QR. Các sản phẩm cũng được quảng bá trên nền tảng số thông qua hoạt động livestream.

Theo ông Nguyễn Minh Vương, Chủ tịch UBND xã Đăk Hà, địa phương có nhiều sản phẩm nông nghiệp từng bước tạo dựng được uy tín trên thị trường. Vì vậy, phiên chợ được tổ chức không chỉ để bán hàng mà còn tạo cơ hội để người sản xuất gặp gỡ doanh nghiệp và người tiêu dùng.

“Thông qua Phiên chợ, xã Đăk Hà mong muốn không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm, bán được hàng hóa, mà quan trọng hơn là tạo không gian kết nối giữa người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng; giúp sản phẩm của Đăk Hà được biết đến nhiều hơn, được thị trường đón nhận và hình thành thêm những mối liên kết hợp tác ổn định, lâu dài”, ông Nguyễn Minh Vương nhấn mạnh.

Với các hộ sản xuất, đây cũng là dịp để tìm kiếm cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm. Ông Nguyễn Văn Sáu, Tổ nghề nghiệp thôn Bình Minh (xã Đăk Hà) mang đến phiên chợ các sản phẩm cà phê, trái cây và mật ong. Trong đó, một số sản phẩm đã được chứng nhận OCOP cấp tỉnh.

Ông Sáu cho biết đang làm hồ sơ nâng hạng sản phẩm mật ong từ OCOP 3 sao lên 4 sao và mong muốn được chính quyền địa phương hỗ trợ hoàn thiện các thủ tục cần thiết. Thông qua phiên chợ, ông cũng muốn tìm kiếm thêm doanh nghiệp có kinh nghiệm để mở rộng quy mô sản xuất và liên kết tiêu thụ.

“Tham gia phiên chợ, bên cạnh việc giới thiệu sản phẩm, tôi cũng mong muốn kết nối với các doanh nghiệp có kinh nghiệm khác để mở rộng quy mô và liên kết trong khâu tiêu thụ sản phẩm”, ông Sáu nói.

Ở góc độ người mua, phiên chợ cũng giúp người tiêu dùng có thêm cơ hội tiếp cận những sản phẩm mới. Chị Y Ngân, (xã Đăk Ui, tỉnh Quảng Ngãi) cho biết, ngoài những sản phẩm quen thuộc, tại phiên chợ chị còn được giới thiệu các sản phẩm mới hoặc đã được nâng cấp, cải tiến so với những năm trước.

Việc sản phẩm được giới thiệu trực tiếp giúp người tiêu dùng có thêm thông tin trước khi lựa chọn, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở sản xuất tiếp nhận phản hồi từ thị trường.

Ba Vì và Đăk Hà không phải những địa phương duy nhất tổ chức các phiên chợ nông sản. Tại nhiều địa phương vùng cao khác của tỉnh Quảng Ngãi như Măng Đen, Sơn Tây Thượng, Ngọk Bay…, các hoạt động tương tự cũng được tổ chức nhằm giới thiệu và kết nối sản phẩm địa phương.

Điểm chung của những phiên chợ này là tạo thêm một kênh tiếp cận thị trường cho nông dân, nhất là với những sản phẩm đặc trưng nhưng quy mô sản xuất còn nhỏ. Khi người sản xuất trực tiếp đưa hàng đến giới thiệu, họ có cơ hội quan sát nhu cầu của khách hàng, tìm kiếm đối tác và từng bước mở rộng thị trường.

Nếu được tổ chức thường xuyên, gắn với hoạt động quảng bá địa phương và có sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã, các phiên chợ có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi tiêu thụ nông sản vùng cao.