Ngày 25/6, tại TP. Đà Nẵng, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng tổ chức Diễn đàn “Khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo Việt Nam”. Hội thảo thu hút đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, đại diện các địa phương ven biển cùng người dân tham dự.
Tham dự Diễn đàn có: TS. Phùng Đức Tiến, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; PGS, TS. Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam; TS. Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư; TS. Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam; TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường; ông Phan Văn Mỹ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng; bà Lê Thủy Trinh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Đà Nẵng; ông Lê Vĩnh Thuận, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, cùng đại diện các sở, ban, ngành thành phố Đà Nẵng; đại diện các Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, thành phố ven biển và người dân Đà Nẵng…
Diễn đàn là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới 5/6, Ngày Đại dương thế giới 8/6, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026; đồng thời là không gian đối thoại chính sách quan trọng, kết nối cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp thực chất cho công tác khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên biển và hải đảo trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sau gần 8 năm thực hiện Nghị quyết 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, kinh tế biển nước ta đã có nhiều bước chuyển biến tích cực, trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng. Theo ông, nguồn tài nguyên biển đảo vô cùng quý giá, là nền tảng quan trọng cho sự phát triển lâu dài của đất nước. Trong bối cảnh mới, cần chuyển mạnh từ tư duy khai thác đơn thuần sang khai thác thông minh, hợp lý, gắn với bảo tồn hệ đa dạng sinh học biển và phục hồi tài nguyên, bảo vệ môi trường biển hướng tới phát triển kinh tế biển xanh, bền vững.Từ góc độ địa phương, ông Phan Văn Mỹ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết, với 228 km bờ biển cùng hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế quy mô lớn, Đà Nẵng có lợi thế đặc biệt để phát triển kinh tế biển, logistics, du lịch biển và các ngành kinh tế xanh. Những năm qua, Thành phố đã triển khai nhiều chương trình trọng điểm về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, hướng tới phát triển bền vững.Nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, phát triển kinh tế biển phải song hành với bảo tồn đa dạng sinh học. Bảo tồn, nuôi trồng và khai thác thủy sản đều là những trụ cột quan trọng, trong đó khai thác phải gắn chặt với bảo tồn để phát huy hiệu quả các lợi thế của biển trong phát triển kinh tế, giao thông và bảo đảm an ninh.Ở góc nhìn chuyên gia, PGS, TS. Nguyễn Chu Hồi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thủy sản Việt Nam, cho rằng đại dương đang chịu áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm và hoạt động khai thác quá mức. Những biểu hiện rõ nét gồm hiện tượng ấm lên, axit hóa đại dương, nước biển dâng, suy giảm nguồn lợi thủy sản và ô nhiễm rác thải nhựa. Theo ông, con người đang khai thác tài nguyên biển mạnh mẽ nhưng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ hệ sinh thái.TS. Nguyễn Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, chỉ ra 5 điểm nghẽn lớn trong hệ thống pháp luật hiện hành gồm: thiếu cơ chế quản lý không gian biển; chồng chéo giữa các luật liên quan; thiếu cơ chế thúc đẩy kinh tế biển; chưa hoàn thiện quyền sử dụng khu vực biển; và còn khoảng trống trong quản lý môi trường biển, đặc biệt là rác thải nhựa và ô nhiễm xuyên biên giới.Từ thực tiễn địa phương, ông Đặng Duy Hải, Phó Chi cục trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản thành phố Đà Nẵng cho biết, Thành phố là một trong những địa phương sớm hoàn thành việc thiết lập và quản lý hành lang bảo vệ bờ biển, góp phần bảo vệ hệ sinh thái, giảm sạt lở và bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân.Tại tham luận “Phát triển du lịch sinh thái biển gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường và sinh kế cộng đồng”, ông Lê Vĩnh Thuận, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm khẳng định, Cù Lao Chàm là minh chứng rõ nét cho mô hình phát triển du lịch hài hòa giữa bảo tồn và phát triển kinh tế, trong đó hai yếu tố này không đối lập mà có thể bổ trợ cho nhau. Theo ông, để đạt được hiệu quả, Ban Quản lý đã tập trung triển khai 4 trụ cột chính gồm: quản lý tổng hợp dựa vào cộng đồng, xây dựng cơ chế tài chính bền vững, phát triển du lịch sinh thái có kiểm soát và tăng cường hợp tác khoa học, công nghệ cùng hợp tác quốc tế.Ông Lê Trung Kiên, Chánh Văn phòng Cục Thủy sản và Kiểm ngư nêu ra quan điểm và mục tiêu Phát triển ngành thủy sản vì sự thịnh vượng của ngư dân, giải quyết đồng bộ 3 vấn đề: Ngư dân – ngư nghiệp – ngư trường. Phát triển cảng cá thành các trung tâm kết nối cộng đồng, đa chức năng, đa nhiệm vụ và đa giá trị, trung tâm nguyên liệu, nơi ngư dân về sinh hoạt, giao lưu, học hỏi, lưu giữ và truyền bá giá trị văn hóa, ẩm thực. Đồng thời cần cấu trúc lại ngành thủy sản theo hướng chuyển từ khai thác tài nguyên thiếu bền vững sang phát triển kinh tế thủy sản bền vững; cân bằng giữa khai thác, nuôi trồng, bảo tồn dựa trên xây dựng hệ sinh thái ngành hàng gồm có quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và cộng đồng ngư dân…Chương trình diễn đàn gồm hai phiên làm việc chính, tập trung vào các báo cáo tham luận chuyên sâu về hành lang pháp lý, thực trạng quản lý tài nguyên môi trường biển tại địa phương, công tác nuôi trồng, khai thác thủy sản bền vững gắn với quy định quốc tế và phát triển du lịch sinh thái gắn kết bảo tồn đa dạng sinh học với sinh kế cộng đồng; tiếp nối bằng phiên tọa đàm thảo luận trực tiếp với các cơ quan quản lý, chuyên gia và nhà khoa học. Tại đây, các đại biểu đã gửi nhiều câu hỏi liên quan đến vấn đề biển, hải đảo,...
Tổ chức không gian phát triển theo ba cực tăng trưởng, đồng thời đẩy mạnh kinh tế biển, công nghiệp xanh, năng lượng sạch và khoa học công nghệ, Khánh Hòa đang cụ thể hóa những động lực mới cho giai đoạn 2026–2030, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Nghị quyết số 20-NQ/TW đã xác lập bước chuyển từ khai thác biển sang quản trị biển hiện đại, từ phát triển từng ngành kinh tế biển sang kiến tạo sức mạnh tổng hợp của một quốc gia biển. Từ góc nhìn quản trị, kinh tế, khoa học - công nghệ và thực tiễn doanh nghiệp, PGS,TS. Nguyễn Chu Hồi, TS. Dư Văn Toán, PGS,TS. Nguyễn Hữu Dũng và doanh nhân Nguyễn Thị Hải Bình cùng cho rằng, Việt Nam phải tạo ra những đột phá đồng bộ về thể chế, quy hoạch không gian biển, công nghệ và chuỗi giá trị.
Nếu trước đây bảo tồn biển thường được nhìn nhận đơn thuần là hoạt động bảo vệ các loài sinh vật quý hiếm, thì ngày nay khái niệm này đã được mở rộng thành một mô hình quản trị tổng hợp, kết hợp giữa bảo tồn thiên nhiên, phát triển sinh kế cộng đồng, quản lý nghề cá bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nói cách khác, hiệu quả của một khu bảo tồn biển (KBTB) không chỉ được đo bằng diện tích được khoanh vùng bảo vệ mà còn bằng khả năng duy trì chức năng sinh thái, phục hồi nguồn lợi và mang lại lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng địa phương.
Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh (Nghị quyết 20) đặt ra những định hướng quan trọng nhằm phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Tại xã Nam Cường, tỉnh Hưng Yên, việc cụ thể hóa những định hướng này đang đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao giá trị thủy sản và gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đã trao đổi với ông Bùi Văn Quyết, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Cường về những bước triển khai Nghị quyết trong phát triển nuôi biển tại địa phương.
Biển không chỉ là không gian sinh tồn, cửa ngõ giao thương và nguồn tài nguyên chiến lược của quốc gia mà còn là động lực tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và yêu cầu phát triển xanh trở thành xu thế tất yếu, phát triển kinh tế biển bền vững đang được xác định là một trong những trụ cột chiến lược để đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển.