Với đặc thù là ngành khoa học - kỹ thuật có tính đồng bộ và liên kết chặt chẽ giữa các lĩnh vực khí tượng, thủy văn (KTTV), hải văn, môi trường và khoa học khí quyển, KTTV chịu sự chi phối của các quá trình tự nhiên diễn ra trên quy mô khu vực và toàn cầu. Chính vì vậy, hợp tác quốc tế (HTQT) là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển ngành KTTV.
Thông qua hợp tác, Việt Nam có điều kiện tiếp cận tiến bộ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, huy động nguồn lực tài chính, đầu tư cơ sở hạ tầng, hiện đại hóa mạng lưới quan trắc và cải thiện năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai. Đồng thời, HTQT còn tạo cơ hội để Việt Nam tham gia các cơ chế quản trị khí hậu, môi trường và tài nguyên nước, đóng góp vào các chương trình nghiên cứu khu vực, thực hiện nghĩa vụ thành viên của các tổ chức quốc tế, qua đó nâng cao uy tín và vị thế quốc gia. Năm 2026, việc tăng cường triển khai HTQT được ngành KTTV đặt trong yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa hệ thống quan trắc và dự báo, phát triển các dịch vụ khí hậu, nâng cao năng lực cảnh báo sớm đa thiên tai và chủ động ứng phó với BĐKH.
Trong khuôn khổ Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), nước ta tham gia nhiều ban kỹ thuật và chương trình hợp tác về khí hậu, thủy văn, KTTV biển, hệ thống cơ sở hạ tầng và nghiên cứu khí quyển. Ngành KTTV từng bước khẳng định vai trò trong các chương trình hợp tác tự nguyện, các chương trình nghiên cứu khu vực Đông Nam Á và hoạt động quản lý, cải tổ hệ thống WMO tại khu vực châu Á.
Việt Nam tích cực tham gia các hoạt động trong khuôn khổ Công ước khung của Liên Hợp Quốc về BĐKH, Công ước Viên và Nghị định thư Montreal về bảo vệ tầng ô-dôn. Đây là những lĩnh vực hợp tác có ý nghĩa quan trọng trong ứng phó với BĐKH, bảo vệ môi trường khí quyển và thực hiện các cam kết quốc tế về môi trường. Quan hệ hợp tác với các tổ chức quốc tế và khu vực như Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), UNESCO, Ủy hội sông Mê Kông, Ủy ban Bão, Ủy ban Liên chính phủ về Hải dương học (IOC), Chương trình Thủy văn quốc tế (IHP) và các cơ chế hợp tác ASEAN ngày càng được mở rộng. Nội dung hợp tác phong phú, bao gồm nghiên cứu khoa học, quan trắc, chia sẻ dữ liệu, đào tạo, dự báo thiên tai, quản lý tài nguyên nước và bảo vệ môi trường biển.
Trong quan hệ song phương, nước ta duy trì và phát triển hợp tác truyền thống với Lào, Campuchia, Liên bang Nga và Trung Quốc; đồng thời mở rộng quan hệ với Pháp, Australia, New Zealand, Hà Lan, Vương quốc Anh, Ấn Độ, Nhật Bản, Na Uy, Phần Lan, Hàn Quốc,… và nhiều đối tác khác.
Thông qua các dự án viện trợ, hợp tác khoa học - kỹ thuật và hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), ngành KTTV đã từng bước tiếp cận công nghệ hiện đại, nâng cao năng lực chuyên môn và tăng cường cơ sở vật chất. Các chương trình, dự án hợp tác đã tạo điều kiện để ngành KTTV nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo và cảnh báo, đào tạo cán bộ, tiếp cận công nghệ mới, đồng thời đóng góp vào quá trình hiện đại hóa ngành.
Điển hình như: Hợp tác giữa Cục KTTV Việt Nam và Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, Cơ quan HTQT Nhật Bản (JICA). Thông qua các hoạt động hợp tác với Nhật Bản góp phần tăng cường năng lực quan trắc, nâng cao chất lượng dữ liệu đầu vào, hỗ trợ dự báo thời tiết nguy hiểm và tăng cường khả năng cảnh báo thiên tai do BĐKH. Cục KTTV phối hợp với Cơ quan Khí tượng Phần Lan triển khai các dự án tăng cường năng lực dự báo KTTV, cập nhật tiến bộ khoa học - kỹ thuật và hiện đại hóa hệ thống dự báo thông qua tiếp cận, sử dụng phần mềm Smartmet. Dự án “Nâng cấp khả năng đo mưa, dự báo bão và giông sét của Trung tâm KTTV quốc gia”, sử dụng nguồn vốn vay của Chính phủ Phần Lan, tập trung vào các hạng mục: Xây dựng và lắp đặt mới 05 trạm ra-đa thời tiết tại Việt Trì, Quy Nhơn, Nha Trang, Pleiku và Pha Đin; nâng cấp thiết bị tại 03 trạm ra - đa thời tiết ở Đông Hà, Tam Kỳ và Nhà Bè; xây dựng và lắp đặt 18 trạm phát hiện giông sét,…
Trong quá trình hội nhập, ngành KTTV tích cực thực hiện vai trò đại diện quốc gia tại các tổ chức, chương trình quốc tế. Việt Nam đảm nhiệm vai trò Phó Chủ tịch Hiệp hội Khí tượng khu vực II châu Á, Đại diện thường trực của WMO tại Việt Nam và tham gia các hoạt động của Hội đồng Điều hành Hiệp hội Khí tượng khu vực II. Việt Nam từng đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Ủy ban Bão,... Những sự kiện này góp phần nâng cao vai trò, uy tín và hình ảnh của Việt Nam trong cộng đồng KTTV quốc tế. Trong lĩnh vực dự báo và cảnh báo thiên tai, Ngành thực hiện tốt vai trò đầu mối trong Chương trình dự báo thời tiết nguy hiểm cho khu vực Đông Nam Á và Chương trình cảnh báo lũ quét khu vực Đông Nam Á. Các hoạt động này góp phần cung cấp thông tin dự báo hỗ trợ các nước thành viên trong nghiệp vụ dự báo, đồng thời nâng cao vai trò của Trung tâm hỗ trợ dự báo khu vực đối với khu vực Đông Nam Á. Tại Hội nghị lần thứ 11 của Ban Tư vấn WMO về Dự báo Thời tiết Nguy hiểm (AG-SWF-11) ngày 21/9/2026, do Cục KTTV đồng tổ chức cùng WMO, Tiến sĩ Yi Wang, Trưởng Bộ phận Dịch vụ Thời tiết Nguy hiểm của WMO, đánh giá cao vai trò và những đóng góp của Việt Nam trong công tác dự báo thời tiết nguy hiểm và cung cấp dịch vụ cảnh báo sớm. WMO nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo gắn với phát triển dịch vụ dự báo đa thiên tai dựa trên tác động và hỗ trợ ra quyết định, đồng thời tăng cường quản lý tính liên tục của các hệ thống dự báo, cảnh báo để bảo đảm duy trì các dịch vụ thiết yếu trong điều kiện xảy ra khủng hoảng. Việc tổ chức AG-SWF-11 là cơ hội để Việt Nam tăng cường trao đổi chuyên môn với cộng đồng khí tượng thủy văn quốc tế, tiếp cận các phương pháp và công nghệ dự báo tiên tiến, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong công tác dự báo, cảnh báo và PCTT. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm đa thiên tai, phục vụ hiệu quả công tác PCTT, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và phát triển kinh tế - xã hội.
Có thể thấy, HTQT trở thành một bộ phận quan trọng trong quá trình phát triển ngành KTTV Việt Nam. Từ những quan hệ hợp tác truyền thống về đào tạo và thiết bị, nước ta từng bước hình thành mạng lưới quan hệ đa phương, song phương rộng rãi với nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực quan trắc, dự báo và cảnh báo thiên tai.
Phó Cục trưởng Cục KTTV Đặng Thanh Mai cho biết, Việt Nam có đường bờ biển dài hơn 3.000 km và nằm trong khu vực thường xuyên chịu tác động của nhiều loại hình thiên tai khí tượng thủy văn như bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lớn, lũ, lũ quét, sạt lở đất và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm khác. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, thiên tai đã làm 30 người thiệt mạng, 56 người bị thương và gây thiệt hại kinh tế hơn 570 tỷ đồng. Trước những thách thức này, yêu cầu nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo sớm và cung cấp thông tin kịp thời, chính xác ngày càng cấp thiết. Việt Nam đang đẩy mạnh hiện đại hóa hệ thống quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm khí tượng thủy văn; tăng cường ứng dụng các phương pháp dự báo số, công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo, đồng thời tích cực tham gia sáng kiến “Cảnh báo sớm cho tất cả mọi người” (EW4All) của Liên hợp quốc và WMO. Theo Phó Cục trưởng Đặng Thanh Mai, việc tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm và tiếp cận các công nghệ tiên tiến sẽ góp phần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thời tiết nguy hiểm và đa thiên tai, phục vụ hiệu quả công tác PCTT, giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân.
Hiện nay, yêu cầu hiện đại hóa ngành KTTV ngày càng cao, trong khi công nghệ dự báo, quan trắc, mô hình số trị, trí tuệ nhân tạo và hệ thống dữ liệu lớn phát triển nhanh. Điều này đòi hỏi hoạt động hợp tác phải có tính chiến lược, liên tục và gắn với nhu cầu thực tế, tránh tình trạng hợp tác phân tán, thiếu tính liên kết giữa các chương trình, dự án. Việc đầu tư thiết bị, chuyển giao công nghệ cần gắn với đào tạo vận hành, bảo trì, cập nhật phần mềm, bảo đảm an toàn dữ liệu và phát triển năng lực nội sinh để tiếp nhận, làm chủ công nghệ sau khi dự án kết thúc. Năng lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trong nước cần được tăng cường để tận dụng hiệu quả các nguồn lực quốc tế.
Hợp tác không chỉ dừng ở tiếp nhận thiết bị và công nghệ mà hướng đến đồng nghiên cứu, phát triển sản phẩm, chuyển giao tri thức và xây dựng đội ngũ chuyên gia có khả năng làm chủ công nghệ. Thời gian tới, HTQT KTTV cần được triển khai theo hướng chủ động, tích cực, thực chất, hiệu quả, đa phương hóa, đa dạng hóa và gắn với yêu cầu hiện đại hóa ngành. Hoạt động hợp tác lấy nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm thiên tai, ứng phó BĐKH, phát triển khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực làm trọng tâm. Chủ động tham gia các chương trình, dự án, hội nghị và diễn đàn quốc tế về khí hậu, dự báo thời tiết nguy hiểm, cảnh báo lũ quét, dự báo biển, quản lý tài nguyên nước và giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Đồng thời, tăng cường đóng góp chuyên môn của Việt Nam vào các chương trình khu vực, phát huy vai trò đầu mối trong các chương trình dự báo, cảnh báo thiên tai Đông Nam Á; chủ động đề xuất các sáng kiến hợp tác phù hợp với nhu cầu của Việt Nam và các quốc gia trong khu vực.
Việc tham gia các cơ chế quốc tế gắn với mục tiêu nâng cao năng lực trong nước, tăng cường trao đổi dữ liệu, đào tạo chuyên gia, tiếp nhận công nghệ và phát triển các sản phẩm dự báo, cảnh báo có giá trị ứng dụng cao. Các chương trình hợp tác cần được xây dựng trên cơ sở xác định rõ nhu cầu, mục tiêu, kết quả đầu ra, trách nhiệm của các bên và cơ chế đánh giá hiệu quả. Ưu tiên các dự án có tính liên kết giữa đầu tư cơ sở hạ tầng, chuyển giao công nghệ, đào tạo và phát triển năng lực nội sinh. Đối với các đối tác có thế mạnh về ra-đa thời tiết, mô hình dự báo, công nghệ quan trắc tự động, dự báo biển và trí tuệ nhân tạo, đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng các giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Hợp tác quốc tế trong giai đoạn tới chuyển mạnh từ tiếp nhận công nghệ sang đồng nghiên cứu, đồng phát triển và làm chủ công nghệ. Đối với quan trắc, hợp tác phát triển các hệ thống quan trắc tự động, ra-đa thời tiết, vệ tinh khí tượng, trạm hải văn, trạm quan trắc môi trường và các thiết bị đo chuyên dụng. Tăng cường ứng dụng công nghệ IoT, cảm biến thông minh và truyền dữ liệu thời gian thực. Đối với dự báo, hợp tác phát triển mô hình số trị, dự báo tổ hợp, dự báo xác suất, dự báo tác động và hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai. Tăng cường nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, học máy và dữ liệu lớn để cải thiện chất lượng dự báo. Đồng thời, nguồn nhân lực là yếu tố quyết định hiệu quả tiếp nhận, vận hành và làm chủ công nghệ. Vì vậy, cần xây dựng các chương trình đào tạo, trao đổi chuyên gia và nghiên cứu chung với các tổ chức, cơ quan KTTV, trường đại học và viện nghiên cứu có uy tín trên thế giới,…
Hợp tác quốc tế là một trong những yếu tố có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình phát triển và hiện đại hóa ngành KTTV Việt Nam, qua đó, góp phần quan trọng trong nâng cao năng lực quan trắc, dự báo, cảnh báo thiên tai, phát triển khoa học - công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và huy động nguồn lực đầu tư. Công tác HTQT cần tiếp tục được triển khai theo hướng chủ động, thực chất, hiệu quả và gắn chặt với các nhiệm vụ phát triển ngành. Trọng tâm là nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm đa thiên tai; hiện đại hóa hệ thống quan trắc; phát triển công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và mô hình dự báo; tăng cường hợp tác về biển, khí hậu, tài nguyên nước và thiên tai xuyên biên giới; đồng thời phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.
Hiện nay, vấn đề bảo vệ môi trường, đặc biệt là công tác quản lý chất thải, nước thải được nhà nước, xã hội và cộng đồng quan tâm cả về quy trình xử lý cũng như bộ máy quản lý và điều hành. Tuy nhiên, tình trạng vệ sinh môi trường ở nhiều địa phương chưa được đảm bảo do nhiều nguyên nhân. Vì vậy, cần có cái nhìn tổng quan và chi tiết về những vấn đề lý luận, thực trạng quản lý nước thải và thách thức hiện nay để từ đó đưa ra được những giải pháp trong hoạt động quản lý nước thải vì sự phát triển bền vững đất nước.
Kiểm toán môi trường là công cụ quản lý sắc bén, hiệu quả, giúp doanh nghiệp nhận thức rõ những vấn đề môi trường đang xảy ra. Trên cơ sở đó, đề ra các biện pháp ngăn ngừa và cải thiện môi trường một cách hiệu quả. Nội dung này lần đầu tiên được chế định cụ thể trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.
Kinh tế chất thải (KTCT) là một khái niệm mới, có mối liên hệ mật thiết với nội dung của kinh tế học và kinh tế môi trường. KTCT bao gồm các khía cạnh phát sinh trong việc thu gom, vận chuyển, tái chế, thiêu đốt hoặc chôn lấp các chất thải, nghiên cứu về sự lựa chọn của con người trong việc giảm lượng phát thải và xử lý chất thải nhằm phục vụ lợi ích của con người và giảm thiểu những tác động tiêu cực đối với môi trường sống của con người.
Ngày 29/9, ông Nguyễn Hữu Nam, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Trị, cho biết sở vừa có báo cáo gửi Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh về việc thu gom, xử lý dầu vón cục trôi dạt vào bờ biển tỉnh này.
Chi phí xã hội của lượng nhựa được sản xuất ra trong năm 2019 lên đến 3,7 nghìn tỷ đô la Mỹ - cao hơn cả GDP của Ấn Độ. Các chi phí đối với nhựa sản xuất vào năm 2040 sẽ tăng lên 7,1 nghìn tỷ đô la Mỹ, trừ khi các biện pháp cấp bách được triển khai.
