Ngày 01/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 268/2026/NĐ-CP về khuyến nông, tạo dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và đổi mới sáng tạo. Nghị định quy định đầy đủ về hình thức, phương thức, đối tượng và chính sách khuyến nông, đồng thời cụ thể hóa các nội dung chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp theo khoản 4 Điều 52 Luật Chuyển giao công nghệ. Nghị định mới được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ để nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông, thúc đẩy chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức khoa học công nghệ, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam. Nghị định có hiệu lực từ ngày 20/8/2026.
Sau gần 8 năm triển khai, Nghị định số 83/2018/NĐ-CP đã góp phần quan trọng trong việc đổi mới hệ thống khuyến nông, xây dựng nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao trình độ cho người sản xuất và thúc đẩy liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển của ngành nông nghiệp trong giai đoạn mới đã xuất hiện nhiều yêu cầu vượt ra ngoài khuôn khổ chính sách trước đây. Chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu và ứng dụng khoa học công nghệ đang trở thành những định hướng xuyên suốt của ngành, đòi hỏi hoạt động khuyến nông phải được tổ chức theo cách tiếp cận mới, không chỉ truyền đạt kỹ thuật mà còn hỗ trợ toàn diện quá trình sản xuất và phát triển thị trường.
Việc ban hành Nghị định số 268/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định số 83/2018/NĐ-CP không chỉ cập nhật các chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước mà còn mở rộng không gian phát triển cho hệ thống khuyến nông. Nghị định quy định đầy đủ các nhóm chính sách về đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng; thông tin, truyền thông; xây dựng và nhân rộng mô hình; hỗ trợ hoạt động khuyến nông, chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp; xã hội hoá khuyến nông, chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp.
Một trong những điểm đổi mới nổi bật của Nghị định là xác định rõ người sản xuất giữ vai trò trung tâm trong toàn bộ hoạt động khuyến nông. Theo đó, khuyến nông không chỉ dừng ở việc chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mà hướng tới đồng hành với nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong suốt quá trình tổ chức sản xuất, áp dụng công nghệ, xây dựng chuỗi liên kết, kết nối thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Bên cạnh đó, Nghị định nhấn mạnh việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức khoa học công nghệ và các tổ chức xã hội nghề nghiệp. Nguồn lực cũng được ưu tiên cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng khó khăn, khu vực chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu cũng như các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường. Những định hướng này cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ mô hình khuyến nông truyền thống sang mô hình khuyến nông hiện đại, lấy hiệu quả kinh tế, phát triển bền vững và chuỗi giá trị làm mục tiêu xuyên suốt.
Khuyến khích mở rộng nguồn lực xã hội cho hoạt động khuyến nông
Đào tạo, tập huấn và bồi dưỡng tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột của hệ thống khuyến nông. Theo Nghị định, người tham gia các chương trình đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng được ngân sách nhà nước hỗ trợ tối đa 100% chi phí tài liệu, tiền ăn, đi lại và nơi ở theo quy định. Người tham gia giảng dạy, trợ giảng, hướng dẫn thực hành, tham quan, tổ chức lớp học được hưởng 100% các chế độ hỗ trợ; khuyến khích, thu hút các chuyên gia, nhà khoa học, nghệ nhân, nông dân sản xuất giỏi tham gia giảng dạy các lớp đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng khuyến nông. Chính sách cũng ưu tiên đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng cán bộ khuyến nông cơ sở, lực lượng khuyến nông cộng đồng, phụ nữ và người dân tộc thiểu số nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển nông nghiệp ở cơ sở.
Nghị định dành nguồn lực đáng kể cho hoạt động thông tin, truyền thông. Ngân sách nhà nước hỗ trợ tối đa 100% kinh phí thực hiện các chương trình truyền thông trên phương tiện thông tin đại chúng; biên soạn và xuất bản tài liệu, ấn phẩm khuyến nông; tổ chức hội nghị, hội thảo, diễn đàn, hội chợ, triển lãm và các hoạt động tư vấn, dịch vụ khuyến nông; phát triển hạ tầng số phục vụ khuyến nông thông qua việc xây dựng, cập nhật và kết nối cơ sở dữ liệu, cổng thông tin điện tử, nền tảng số, mạng xã hội và các ứng dụng công nghệ số. Người tham gia các sự kiện khuyến nông cũng được hỗ trợ chi phí tài liệu, đi lại, tiền ăn và nơi ở theo quy định.
Hỗ trợ mạnh mẽ xây dựng và nhân rộng mô hình sản xuất
Một nội dung quan trọng khác của Nghị định là cơ chế hỗ trợ xây dựng và nhân rộng các mô hình khuyến nông.
Đối với các mô hình triển khai tại vùng kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hoặc khu vực chịu ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh, dịch hại theo công bố của cơ quan có thẩm quyền, Nhà nước hỗ trợ tối đa 100% tổng chi phí xây dựng mô hình. Các mô hình triển khai tại những địa bàn khác được hỗ trợ tối đa 50% tổng chi phí.
Ngoài kinh phí xây dựng mô hình, Nghị định còn hỗ trợ tối đa 100% chi phí tư vấn, đào tạo để đạt các chứng nhận về chất lượng, an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và chỉ dẫn địa lý đối với sản phẩm của mô hình; đồng thời hỗ trợ kinh phí triển khai, tập huấn và chỉ đạo kỹ thuật.
Đối với hoạt động nhân rộng mô hình, Nhà nước hỗ trợ tối đa 100% chi phí truyền thông, hội nghị, hội thảo, tham quan học tập và phổ biến kết quả. Người sản xuất còn được hỗ trợ giống, thiết bị và vật tư thiết yếu với mức tối đa bằng 60% chi phí xây dựng mô hình.
Riêng các hộ tham gia nhân rộng mô hình gắn với chuỗi liên kết giá trị tiếp tục được hưởng các chính sách hỗ trợ phát triển liên kết theo quy định hiện hành.
Mở rộng nguồn lực xã hội cho hoạt động khuyến nông
Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước, Nghị định đặc biệt nhấn mạnh vai trò của xã hội hóa trong phát triển hệ thống khuyến nông.
Theo đó, việc hỗ trợ từ ngân sách được thực hiện trên cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật phù hợp với điều kiện từng địa phương và khả năng cân đối ngân sách, đồng thời bảo đảm không chồng chéo với các chương trình đầu tư khác của Nhà nước.
Song song với đó, Nghị định khuyến khích huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức khoa học công nghệ và các cá nhân để mở rộng quy mô cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông.
Các tổ chức, cá nhân tham gia xã hội hóa được tạo điều kiện thuận lợi khi triển khai hoạt động, được quảng bá và giới thiệu sản phẩm tại các sự kiện khuyến nông, đồng thời được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế, lệ phí, tín dụng, thuê đất và các ưu đãi khác theo quy định của pháp luật.
Đi kèm với các chính sách khuyến khích là trách nhiệm rõ ràng đối với các đơn vị tham gia chuyển giao công nghệ. Các tổ chức, cá nhân phải cung cấp đầy đủ hướng dẫn kỹ thuật khi chuyển giao tiến bộ khoa học, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi thường thiệt hại nếu việc chuyển giao gây hậu quả, trừ trường hợp bất khả kháng.
Các cơ quan quản lý nhà nước về khuyến nông tại địa phương có trách nhiệm kiểm tra, giám sát hoạt động của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn nhằm bảo đảm việc chuyển giao công nghệ diễn ra đúng quy định, an toàn và hiệu quả.
Tạo động lực cho nền nông nghiệp hiện đại và bền vững
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh cơ cấu lại theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, Nghị định số 268/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng quan trọng để đổi mới toàn diện hệ thống khuyến nông.
Việc hoàn thiện hành lang pháp lý không chỉ giúp nâng cao hiệu quả chuyển giao tiến bộ kỹ thuật tới người sản xuất mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp và hợp tác xã trong cung cấp dịch vụ khuyến nông, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, cơ giới hóa và tự động hóa sản xuất.
Với cách tiếp cận lấy người sản xuất làm trung tâm, tăng cường liên kết giữa khoa học, công nghệ với thực tiễn sản xuất và huy động nguồn lực từ toàn xã hội, Nghị định mới được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để xây dựng nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp, có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Nghị định số 112/2026/NĐ-CP đã tạo hành lang pháp lý cho việc trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon. Nhưng để biến tiềm năng giảm phát thải thành nguồn tài chính cho chuyển đổi xanh, Việt Nam còn phải giải một bài toán khó hơn: Hình thành đủ nguồn tín chỉ có chất lượng, bảo đảm tính toàn vẹn môi trường và kết nối đồng bộ chính sách các-bon với pháp luật chuyên ngành.
Văn bản hợp nhất số 81/2026/VBHN-TT-BNNMT hệ thống các quy định về đăng kiểm viên, an toàn kỹ thuật, đăng ký, nhập khẩu tàu cá, đánh dấu tàu và phân loại, công bố mở, đóng cảng cá.
Văn bản hợp nhất số 80/2026/VBHN-TT-BNNMT hệ thống đầy đủ quy định về nhật ký khai thác, kiểm tra tàu cá, giám sát sản lượng tại cảng, quản lý tàu cá vi phạm IUU và chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác.
Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP tháo gỡ nhiều vướng mắc trong cấp, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, phân quyền mạnh hơn cho cấp xã và chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Song với sầu riêng xuất khẩu, thủ tục thuận lợi hơn cũng đồng nghĩa trách nhiệm của người sản xuất, doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải rõ hơn. Mã số chỉ có giá trị khi gắn với vùng trồng thực, sản lượng thực và có thể truy xuất đến từng lô hàng.
Biển có thể mở ra những không gian phát triển mới, nhưng sức chịu tải của biển không phải là vô hạn. Từ quyền tiếp cận biển của người dân, sự tham gia của cộng đồng đến kiểm soát nguồn thải, phục hồi môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học ngoài vùng biển quốc gia, dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo cho thấy một yêu cầu xuyên suốt: phát triển kinh tế biển phải đi cùng trách nhiệm bảo vệ môi trường và sinh kế lâu dài.
