Giữa núi rừng Suối Giàng mây phủ, nơi những gốc chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi vẫn âm thầm bén rễ cùng đời sống người Mông, anh Giàng A Dê, một người con của thôn Pang Cáng, đang thổi làn gió mới vào vùng đất này. Mô hình du lịch cộng đồng gắn với văn hóa trà Shan tuyết của anh Dê đang trở thành điểm sáng trong hành trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản Suối Giàng.
Toàn cảnh Suối Giàng từ trên cao với sương mù bao phủ, thấp thoáng những đồi chè Shan tuyết cổ thụChè Shan tuyết cổ thụ Suối Giàng, nơi phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với văn hóa trà, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản địa phươngLò quay sấy thủ công dùng để chế biến chè Shan tuyết tại Suối Giàng. Bằng cách sử dụng củi đốt truyền thống, người dân địa phương giữ gìn phương pháp sao sấy cổ xưa, góp phần tạo nên hương vị đặc trưng cho loại chè cổ thụ quý hiếm Anh Giàng A Dê (phải) trao đổi về quy trình chế biến chè Shan tuyết tại Suối GiàngLò quay sấy chè dạng trống quay, sử dụng nhiệt gián tiếp từ than hoặc củi, kết hợp với chuyển động quay đều giúp lá chè được sấy khô đồng đều, giữ được màu sắc và hương vịAnh Giàng A Dê trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường về phát triển du lịch cộng đồng gắn với gìn giữ và quảng bá hương sắc chè Shan tuyếtTrong chuyến công tác thực địa, anh Giàng A Dê, đại diện cộng đồng địa phương, dẫn đoàn cán bộ, phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường đến khảo sát và tìm hiểu thực tế về cây chè Shan tuyết cổ thụ"Tôi muốn du khách đến uống chè, hiểu và cảm được cả linh hồn của cây chè Shan tuyết Suối Giàng”, Anh Dê chia sẻNhững búp chè non được lựa chọn kỹ càng, hái bằng tay để không làm tổn thương cây chè cổ thụChè Shan tuyết Suối Giàng là một sản vật, là linh hồn của núi rừng, là nhịp sống của cộng đồng người MôngCận cảnh búp chè Shan tuyết phủ lông tơ trắng như tuyết, đúng như tên gọiChè Shan tuyết Suối Giàng nổi bật với lớp lông tơ trắng mịn, biểu tượng của sự tinh khiết và khí hậu khắt khe vùng caoLò quay sấy chè hoạt động bên ánh lửa hồng, tạo nhiệt độ ổn định để sấy khô chè Shan tuyết theo phương pháp thủ công truyền thốngChè được sấy bằng lò quay hoặc phơi khô tự nhiên, giúp chè khô hoàn toàn nhưng vẫn giữ được mùi hương và vị đậm đàMô hình của anh Giàng A Dê là một minh chứng sống động cho sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế và du lịch bền vữngSản phẩm chè Shan tuyết được dán nhãn, đóng gói thủ công nhằm đảm bảo chất lượng và truy xuất nguồn gốc rõ ràng, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu chè vùng caoSau khi trải qua quá trình chế biến thủ công, chè Shan tuyết được cẩn thận đóng gói và dán nhãn để chuẩn bị đưa ra thị trườngTrong từng ngụm chè Shan tuyết nơi đây là câu chuyện về con người, đất và trời, về một Suối Giàng nguyên sơ nhưng đầy tiềm năng
Chè Shan tuyết Suối Giàng, nằm ở vùng núi cao Tây Bắc, là một trong những đặc sản quý giá của tỉnh Yên Bái (cũ) nói riêng và cả nước nói chung. Được trồng và chăm sóc trên những đỉnh núi cao, trong điều kiện khí hậu mát mẻ, không khí trong lành và đất đai giàu dinh dưỡng, chè Shan tuyết nơi đây mang hương vị đặc trưng không thể nhầm lẫn.
Cái tên “Shan tuyết” xuất phát từ việc những cây chè cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm, phủ đầy những lớp rêu mốc trắng như tuyết, tạo nên vẻ đẹp thiên nhiên kỳ bí và độc đáo. Hương chè Shan tuyết Suối Giàng thanh khiết, dịu nhẹ, hòa quyện với vị đắng chát tự nhiên đặc trưng của chè Shan, tạo nên dư vị sâu đậm và ngọt hậu lâu dài.
Quy trình chế biến chè Shan tuyết tại Suối Giàng được người dân địa phương gìn giữ theo phương pháp truyền thống, tỉ mỉ từ khâu hái, sao, vò đến sấy, nhằm giữ trọn vẹn hương sắc tự nhiên và giá trị dinh dưỡng của lá chè. Không chỉ là một thức uống tinh tế, chè Shan tuyết Suối Giàng còn mang đậm giá trị văn hóa và tinh thần của đồng bào các dân tộc nơi đây.
Chè Shan tuyết Suối Giàng là niềm tự hào của người dân bản địa, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và du khách yêu trà trên khắp cả nước, góp phần phát triển du lịch cộng đồng và quảng bá hình ảnh vùng đất Tây Bắc hùng vĩ.
Sự ra mắt Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam thuộc Hiệp hội Chè Việt Nam mở thêm một không gian liên kết cho những người làm trà tại các vùng nguyên liệu đặc hữu. Từ những rừng chè cổ thụ gắn với đời sống đồng bào vùng cao, mục tiêu đặt ra là xây dựng chuẩn chung về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương hiệu và từng bước nâng giá trị sản phẩm chè Shan tuyết trên thị trường.
Hơn 30ha chè cổ thụ trên 100 năm tuổi ở thôn Lộc Thanh (xã Bình Minh, tỉnh Quảng Ngãi) đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ, tạo nguồn thu ổn định cho người dân nơi đây.
Vỏ và thịt quả cà phê chiếm hơn 40% khối lượng quả tươi, nhưng lâu nay phần lớn được xem là phụ phẩm trong quá trình sơ chế… Việc nghiên cứu, phát triển trà cascara, mật cascara và mứt đông cascara đang mở ra hướng khai thác nguồn sinh khối này thành các sản phẩm giá trị gia tăng, góp phần giảm lãng phí tài nguyên và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành cà phê.
Để xuất khẩu cà phê bền vững, doanh nghiệp Việt Nam cần kiểm soát chất lượng từ vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình sản xuất, minh bạch nguồn gốc và tăng liên kết theo chuỗi giá trị. Cùng với đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng quảng bá quốc tế, giải pháp này sẽ giúp nâng giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh.
Ngày 11/8, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy sản Uganda và Tổ chức IDH (Hà Lan) tổ chức cuộc họp đối thoại với chủ đề "Thúc đẩy phát triển ngành cà phê bền vững trong khuôn khổ Hợp tác Nam - Nam”.