Trong gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã trở thành một trong những điểm sáng của thế giới về giảm nghèo nhanh và bền vững. Tuy nhiên, trước những thách thức mới, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, chênh lệch giàu nghèo và nguy cơ tái nghèo, công tác giảm nghèo đòi hỏi tư duy mới, tiếp cận mới và nguồn lực mới. Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Lê Bình - Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo đã phân tích sâu về các bài học lịch sử, những định hướng lớn và triển vọng giảm nghèo của Việt Nam trong giai đoạn 2026-2035.

Trong hành trình giảm nghèo bền vững, Thái Nguyên tạo dấu ấn bằng sự kết hợp nhịp nhàng giữa vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền và tinh thần chung sức của người dân. Những quyết sách kịp thời, cách làm linh hoạt từ tỉnh đến cơ sở đã mở đường cho các mô hình sinh kế mới, góp phần hình thành hạ tầng nông thôn khang trang và các vùng sản xuất hàng hóa theo hướng hiện đại. Nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng sự nỗ lực tự vươn lên của cộng đồng, Thái Nguyên đang cho thấy hình ảnh một địa phương kiên trì, bản lĩnh trong mục tiêu phát triển bao trùm, nơi giảm nghèo không chỉ là nhiệm vụ mà là cam kết nâng cao chất lượng cuộc sống cho mọi người dân.

Nhờ phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa người Thái, bản Kho Mường ở thung lũng Pù Luông (Thanh Hóa) đã có bước chuyển mình mạnh mẽ. Từ một bản nghèo biệt lập giữa núi rừng, Kho Mường nay trở thành điểm đến thu hút du khách trong và ngoài nước, giúp người dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và gìn giữ bản sắc văn hóa.

TP. Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế có sức hút mạnh và độ lan tỏa lớn trong khu vực và cả nước. Đây cũng là một trong những đô thị lớn, đông dân, có tốc độ phát triển kinh tế cao và năng động bậc nhất. Nhằm tạo cơ chế tín dụng đồng bộ, minh bạch và hỗ trợ hiệu quả các nhóm đối tượng khó khăn, TP. Hồ Chí Minh đang đề xuất các chính sách cho vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn.

Những năm qua, cùng với nỗ lực vươn lên của người dân, các chương trình, chính sách hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo theo Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đã và đang tạo chuyển biến mạnh mẽ ở nhiều địa phương của tỉnh Quảng Trị. Với những chính sách thiết thực, phù hợp cùng với sự giúp sức của nhiều tổ chức, nhiều phụ nữ vùng biên Quảng Trị đã vươn lên thoát nghèo.

Câu chuyện giảm nghèo ở Tuyên Quang những năm gần đây không chỉ là sự cải thiện những con số thống kê. Đó là một tiến trình mang đậm dấu ấn của sự đổi thay tư duy phát triển, của tinh thần đồng thuận xã hội và sự gắn kết giữa Nhà nước – cộng đồng – doanh nghiệp. Thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia, tỉnh đang định hình một mô hình giảm nghèo đa chiều, bền vững, hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng một không gian nông thôn nhân văn, hiện đại.

Hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 2,75% vào năm 2025, tỉnh Phú Thọ đang đẩy mạnh hàng loạt dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, cải thiện dinh dưỡng, đào tạo nghề và tạo việc làm bền vững. Với tổng nguồn lực 306 tỷ đồng được huy động trong năm 2025 cùng các chính sách an sinh được triển khai đồng bộ, tỉnh kỳ vọng nâng cao chất lượng đời sống người dân, thu hẹp chênh lệch vùng miền và thúc đẩy giảm nghèo thực chất.

Bên cạnh việc cải thiện hạ tầng và mở rộng dịch vụ xã hội cơ bản, một trọng tâm quan trọng của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững là tăng quyền năng kinh tế, xã hội và tiếng nói cho phụ nữ, trẻ em gái, đặc biệt tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là nhóm dễ bị tổn thương hơn trước rủi ro nghèo đói, thiếu thiệt thòi trong tiếp cận nguồn lực và cơ hội sinh kế.

Trong những năm qua, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua”, Sở NN&MT tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức nhiều phong trào thi đua yêu nước (TĐYN) sâu rộng, thiết thực, góp phần thực hiện tốt các mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông thôn và bảo vệ môi trường (BVMT) trên địa bàn tỉnh.

ĐBQH Huỳnh Thị Ánh Sương đề nghị cần nghiên cứu xây dựng và ban hành chính sách riêng đối với nhóm hộ nghèo không có khả năng lao động, bảo đảm người không có khả năng lao động được hưởng chính sách an sinh phù hợp, ổn định, lâu dài, nhằm từng bước nâng mức sống của các hộ này tiệm cận mức trung bình của cộng đồng.

Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Đỗ Văn Yên đề nghị bổ sung chỉ tiêu đo lường về tỷ lệ người dân tiếp cận dịch vụ số, hạ tầng số tại nông thôn và vùng dân tộc thiểu số, nhằm phù hợp với định hướng chuyển đổi số quốc gia. Qua đó tăng tính bền vững của thoát nghèo và tăng thu nhập của người dân.

Giai đoạn 2021-2025 chứng kiến những bước tiến rất lớn trong giảm nghèo đa chiều và phát triển nông thôn mới. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo dự kiến cuối năm 2025 giảm còn 52,49% so với đầu kỳ, đời sống người dân được cải thiện rõ rệt; hạ tầng, sinh kế, dịch vụ xã hội cơ bản đều có bước chuyển mạnh mẽ. Bối cảnh phát triển mới, với yêu cầu tăng trưởng xanh, phát triển bao trùm và thích ứng khí hậu đang đặt ra những tiêu chí mới cho chuẩn nghèo giai đoạn 2026- 2030. Việc cập nhật chuẩn nghèo vì vậy không chỉ là yêu cầu kỹ thuật định kỳ, mà còn nhằm bảo đảm công cụ đo lường phù hợp thực tiễn và định hướng phát triển bền vững trong thập kỷ tới.

Những hỗ trợ thiết yếu như lương thực, vật liệu sửa chữa nhà cửa hay các khoản vay ưu đãi đã góp phần quan trọng giúp nhiều hộ nghèo vượt qua giai đoạn khó khăn. Tuy vậy, trong bối cảnh nền kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ và yêu cầu về sinh kế bền vững ngày càng cao, giảm nghèo không chỉ dừng ở việc đáp ứng nhu cầu trước mắt. Quan trọng hơn, người dân cần được tạo điều kiện để phát huy năng lực của chính mình, chủ động nắm bắt cơ hội việc làm, thích ứng với chuyển đổi xanh và từng bước nâng cao mức sống một cách ổn định, lâu dài.

Năm 2025, một năm được đánh giá “đặc biệt khắc nghiệt” về thiên tai tại Việt Nam đã ghi nhận hơn 409 người chết hoặc mất tích, cùng hàng trăm người bị thương sau loạt bão, lũ và sạt lở và thiệt hại kinh tế sơ bộ vượt 85.000 tỷ đồng. Đối với nhiều hộ nghèo ở vùng núi, ven biển hay nông thôn, sinh kế thường gắn với con trâu, sào ruộng hay ngôi nhà nhỏ vốn là tài sản tích góp sau nhiều năm có thể bị cuốn trôi chỉ trong một đêm. Một cú sốc thiên tai như vậy đủ để xóa sạch những thành quả vươn lên sau cả chục năm giảm nghèo, đặt ra thách thức to lớn cho mục tiêu giảm nghèo bền vững..

Việt Nam đã đạt được những thành tựu ấn tượng trong công tác giảm nghèo giai đoạn 2021-2025, với tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh từ 4,4% xuống còn 1,3%. Mặc dù những kết quả này phản ánh sự chuyển mình tích cực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức phía trước, đặc biệt là duy trì sinh kế bền vững cho những hộ nghèo mới thoát nghèo. Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khi Việt Nam tiếp tục nỗ lực giảm nghèo và hướng đến mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau,” thông qua các chiến lược phát triển sinh kế và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân.

Từ một loại cây rừng quen thuộc, cây mét đang trở thành “cứu cánh” kinh tế, mở ra hướng thoát nghèo bền vững cho nhiều hộ đồng bào miền núi các xã Tương Dương, Tam Thái, Tam Quang của tỉnh Nghệ An.

Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Cầm Hà Chung cho rằng cần quy định theo hướng phát triển toàn diện khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giải quyết căn cơ, toàn diện những khó khăn tại các vùng lõi nghèo, lõi khó khăn; đồng thời thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, nhóm dân cư, nhất là vùng dân tộc thiểu số ở miền núi so với vùng khác.